Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 53
Devanagari script
अर्थिनः परितुष्यंति यावता कांचनादिना । ततोपि द्विगुणं तेभ्यो दापयामास धर्मजः
Transliteration
arthinaḥ parituṣyaṃti yāvatā kāṃcanādinā | tatopi dviguṇaṃ tebhyo dāpayāmāsa dharmajaḥ
Translation
ومهما كان ما يرضي السائلين من الذهب ونحوه، فإنّ ابنَ دارما أمر أن يُعطَوا ضعفَ ذلك.
Word by Word
अर्थिनःpetitioners/beggars
अर्थिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
परितुष्यन्तिare satisfied
परितुष्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-तुष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
यावताby as much as; to the extent
यावता:
Karana (Measure/करण)
TypeAdjective
Rootयावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (प्रमाणवाचक), तृतीया (3rd/करण), एकवचन; प्रमाण/परिमाणवाचकः
काञ्चनादिनाwith gold and the like
काञ्चनादिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाञ्चन + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (काञ्चनं च आदिः यस्य/काञ्चनादि)
ततःthan that; thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचकः (thereafter/than that)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे निपातः
द्विगुणम्double (amount)
द्विगुणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणम्) विशेषणम् (द्रव्यं/दानम् अव्यक्तम्)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी/चतुर्थी-बहुवचनरूपम्; अत्र चतुर्थी (4th/सम्प्रदान) बहुवचन
दापयामासcaused to be given; had (it) given
दापयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + णिच् (causative) → दापय (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिजन्त (causative)
धर्मजःDharma’s son (Yudhiṣṭhira)
धर्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य जः = धर्मपुत्रः)
Speaker
Sūta (contextual deduction)
Visual Art Cues
Scene: A supplicant indicates a modest request; Yudhiṣṭhira gestures to double the gold, attendants pouring more coins/jewels into a cloth, recipients astonished and grateful.
Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmaja)S
Supplicants (arthins)FAQs
Dharma is not mere adequacy but abundance—giving beyond what is asked purifies wealth and magnifies merit.
Lakṣmītīrtha, whose māhātmya is shown through the flourishing of righteous generosity.
A dāna-principle: give more than what would ordinarily satisfy (dviguṇa-dāna).