Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 91

Devanagari script

अहर्न्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वजन्म म्मरेद्द्विजः

Transliteration

aharnniśaṃ śruterjāpyācchaucācāraniṣevaṇāta | adrohavatyā buddhyā ca pūrvajanma mmareddvijaḥ

Translation

ليلًا ونهارًا، بتلاوة الشروتي الموحى بها، وبملازمة الطهارة وحسن السلوك، وبعقلٍ خالٍ من الأذى والضغينة، يستطيع الدِّفِجَا (ثنائيّ الولادة) أن يتذكّر آثار ميلادٍ سابق.

Word by Word

• अहः: day
• अहः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अव्ययीभावार्थे)

• निशम्: night
• निशम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अव्ययीभावार्थे)

• श्रुतेः: of the Veda/scripture
• श्रुतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• जाप्यात्: from recitation (japa)
• जाप्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) → जाप्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाववाचक-प्रातिपदिक (जाप्य = जपनीय/जपकर्म), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• शौच: of purity
• शौच: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• आचार: of conduct
• आचार: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• निषेवणात्: from the practice/observance (of purity and conduct)
• निषेवणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सेव् (धातु) → निषेवण (कृदन्त-प्रातिपदिक) + नि (उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शौच-आचारयोः निषेवणम्)

• अद्रोहवत्या: with non-malicious
• अद्रोहवत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अ-द्रोहवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषण (बुद्ध्या इति)

• बुद्ध्या: with intellect, with mind
• बुद्ध्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पूर्व: former, previous
• पूर्व: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जन्म इति)

• जन्म: birth
• जन्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्मरेत्: should remember
• स्मरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्विजः: a twice-born (brahmin)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A dvija engaged in night-and-day recitation beside a lamp, with alternating sun/moon motifs; his mind depicted as clear mirror, with faint visionary scenes of a previous life appearing like a dream-vision.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual clarity arises from disciplined recitation, purity, and non-malice—refining consciousness to deeper remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous śruti-japa along with śauca and sadācāra is prescribed as a sādhana.