Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 5›Shloka 80
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

वारुणादपि चाग्नेयाद्वायव्यादपि चेंद्रतः । मंत्रस्थानादपि परं ब्राह्मं स्नानमिदं परम् । ब्राह्मस्नानेन यः स्नातः स बाह्याभ्यंतरं शुचिः

Transliteration

vāruṇādapi cāgneyādvāyavyādapi ceṃdrataḥ | maṃtrasthānādapi paraṃ brāhmaṃ snānamidaṃ param | brāhmasnānena yaḥ snātaḥ sa bāhyābhyaṃtaraṃ śuciḥ

Translation

أسمى من اغتسال فارونا، وأسمى من اغتسال أغني، وأسمى من اغتسال فايُو، وأسمى حتى من اغتسال إندرا—بل أسمى من مجرد «موضع المانترا»—هو هذا الاغتسال البرهميّ الأعلى (برهما-سنانا). من اغتسل بالبرهما-سنانا صار طاهرًا ظاهرًا وباطنًا.

Word by Word
वारुणात्than/from the Varuṇa (water-related) [bath]
वारुणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; तुलनार्थे ‘-त्’ (than/from)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ ‘also/even’
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आग्नेयात्than/from the Agni-related [bath]
आग्नेयात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘आग्नेय-स्नान’ इत्यर्थे
वायव्यात्than/from the Vāyu-related [bath]
वायव्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘वायव्य-स्नान’ इत्यर्थे
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इन्द्रतःthan/from the Indra-related [bath]
इन्द्रतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘-तस्/तः’ प्रत्ययान्त अव्ययवत् प्रयोगः (from/than Indra-related)
मन्त्रस्थानात्than/from the place of mantras (mantra-seat)
मन्त्रस्थानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमन्त्र + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य स्थानम्)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
परम्higher/superior
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (higher/supreme)
ब्राह्मम्Brahmic, pertaining to Brahman
ब्राह्मम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्नानम्’ विशेषणम्
स्नानम्bath, ablution
स्नानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम, ‘स्नानम्’ विशेषणम्
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्त-विशेषण (supreme)
ब्राह्मस्नानेनby/with the Brahmic bath
ब्राह्मस्नानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्राह्म + स्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्राह्मं स्नानम्)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
स्नातःbathed
स्नातः:
Karta (Agent as described/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘यः/सः’ विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अन्वय-प्रदर्शक (correlative)
बाह्याभ्यन्तरम्externally and internally
बाह्याभ्यन्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबाह्य + अभ्यन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (बाह्यं च अभ्यन्तरं च)
शुचिःpure/clean
शुचिः:
Karta (Predicate of subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
Speaker

Skanda (deduced from Dharmāraṇya-khaṇḍa narrative style within Brahmakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brāhma-snāna (conceptual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative ascetic at a riverbank performs snāna while a luminous ‘brahmic’ radiance rises from the heart-lotus, surpassing the four elemental deities who stand as witnesses (Varuṇa with noose, Agni with flames, Vāyu with billowing scarf, Indra with vajra).

Characters & Entities
V
Varuṇa
A
Agni
V
Vāyu
I
Indra
B
Brahman (Brāhma)

FAQs

The highest purification is the Brāhma-bath—purity rooted in Brahman/inner sanctity—surpassing merely external ritual categories.

The verse emphasizes the principle of inner sanctification rather than naming a single tīrtha; it fits Dharmāraṇya’s teaching that true tīrtha is purity of consciousness.

It recommends ‘Brāhma snāna’—a superior purificatory bath understood as mantra-informed, inwardly grounded purification.

←Previous Verse
Next Verse→