Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

Devanagari script

ये त्यक्तवाचो विप्रेंद्रास्तान्निःसारय भूपते । परस्परं विवादास्तु संजाता दत्तवृत्तये

Transliteration

ye tyaktavāco vipreṃdrāstānniḥsāraya bhūpate | parasparaṃ vivādāstu saṃjātā dattavṛttaye

Translation

«يا أفضلَ البراهمة، ويا أيها الملك—اطردْ الذين نكثوا كلمتهم الموثوقة؛ فقد نشأتْ بينهم خصوماتٌ متبادلةٌ بشأن المعيشة التي مُنِحت.»

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; सम्बन्धि-सर्वनाम (relative pronoun)

• त्यक्तवाचः: having abandoned speech / silent
• त्यक्तवाचः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्यक्त-वाच् (कृदन्त+प्रातिपदिक; त्यज् (धातु) + क्त, वाच् (प्रातिपदिक))
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः; समासः—तत्पुरुषः (त्यक्ता वाचः येषाम्)

• विप्रेन्द्राः: chief Brahmins
• विप्रेन्द्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र-इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्रः)

• तान्: those (them)
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; निर्देश-सर्वनाम

• निःसारय: drive out / expel
• निःसारय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निःसारय् (धातु; causative of निः-√सृ/√सार् ‘to drive out’)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भूपते: O king
• भूपते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• परस्परम्: mutually / with one another
• परस्परम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• विवादाः: disputes
• विवादाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (particle)

• संजाताः: arisen / occurred
• संजाताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-जात (कृदन्त; √जन् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे कृदन्तः

• दत्तवृत्तये: for the sake of the granted livelihood/maintenance
• दत्तवृत्तये: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दत्त-वृत्ति (प्रातिपदिक; दत्त (कृदन्त) + वृत्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (दत्ता वृत्तिः यस्य/यस्यै)

Speaker

Brāhmaṇas (petitioners) addressing the king (as inferred from vocatives)

Skanda Dialogue

Listener: bhūpati (king) addressed; also 'viprendra' addressed within the verse

Visual Art Cues

Scene: A king in court is advised by senior brāhmaṇas to expel oath-breakers; disputants stand apart, tense, while scribes hold grant-documents.

Characters & Entities

• King (bhūpati)
• Brāhmaṇas (viprāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthfulness and keeping one’s pledged word uphold dharma; breaches create conflict and require just correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse is part of the Dharmāraṇya administrative-legal narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it concerns governance—removing violators and settling disputes over a granted livelihood.