Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

तदाकर्ण्य ततो रामः संभ्रमात्त्वरितो ययौ । दृष्ट्वा तां दुःखसंतप्तां स्वयं दुःखमवाप सः । उवाच वचनं रामः कृतांजलिपुटस्तदा

tadākarṇya tato rāmaḥ saṃbhramāttvarito yayau | dṛṣṭvā tāṃ duḥkhasaṃtaptāṃ svayaṃ duḥkhamavāpa saḥ | uvāca vacanaṃ rāmaḥ kṛtāṃjalipuṭastadā

فلما سمع ذلك، مضى راما على الفور مسرعًا من شدة الاضطراب. ولما رآها محترقةً بالحزن، أصابه هو أيضًا الأسى. ثم تكلم راما ويداه مضمومتان بخشوع.

तत्that (message)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘आकर्ण्य’ इत्यस्य कर्म
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-कर्त्/कर्ण् (धातु; √कर्ण् ‘to hear’)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘आकर्ण्य’ = having heard
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb of sequence)
रामःRama
रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
संभ्रमात्out of agitation/haste
संभ्रमात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
त्वरितःhurried
त्वरितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रामः’ इत्यस्य विशेषणम्
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दुःखसंतप्ताम्tormented by sorrow
दुःखसंतप्ताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + संतप्त (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘दुःखेन संतप्ता’)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: oneself)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अवापattained/experienced
अवाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वचनम्words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रामःRama
रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृताञ्जलिपुटःwith folded hands
कृताञ्जलिपुटः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘कृतः अञ्जलि-पुटः येन’ = hands joined as a hollowed cup)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)

Vyāsa (narrator)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: Rāma strides quickly through the forest, urgency in posture; upon seeing the sorrow-stricken lady, his face softens with empathy; he stands with folded hands, beginning to speak.

V
Vyāsa
R
Rāma

FAQs

A dharmic leader responds swiftly to suffering, and true nobility includes empathy and humility (añjali) before the afflicted.

The verse unfolds within Dharmāraṇya; it emphasizes compassionate action rather than enumerating tirtha-fruits.

No formal ritual is prescribed; the gesture of añjali reflects reverence and dharmic conduct.