Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

धर्मे चैवाखिलं विश्वं स धर्मो व्यग्रतां कथम् । गतः स्वामिंस्तद्वैयग्र्यं तथ्यं कथय सुव्रत

Transliteration

dharme caivākhilaṃ viśvaṃ sa dharmo vyagratāṃ katham | gataḥ svāmiṃstadvaiyagryaṃ tathyaṃ kathaya suvrata

Translation

إن هذا الكون بأسره قائمٌ حقًّا في الدَّرما؛ فكيف اضطربت الدَّرما نفسها؟ أيها المبجَّل، أخبرني صدقًا بسبب ذلك الاضطراب، يا صاحب النذور الفاضلة.

Word by Word

• धर्मे: in dharma / in righteousness
• धर्मे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• अखिलम्: entire, whole
• अखिलम्: Viśeṣaṇa (adjective)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• सः: that / he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• धर्मः: dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• व्यग्रताम्: agitation, distraction
• व्यग्रताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यग्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कथम्: how?
• कथम्: Sambandha (interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)

• गतः: has gone / has become
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-रूपेण/वाक्यक्रिया-समानार्थकः

• स्वामिन्: O lord
• स्वामिन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (adjective)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (demonstrative)

• वैयग्र्यम्: restlessness, agitation
• वैयग्र्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैयग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• तथ्यम्: true, factual
• तथ्यम्: Viśeṣaṇa (adjective)
• Type: Adjective
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• कथय: tell, explain
• कथय: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुव्रत: O one of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सु + व्रत)

Speaker

Yudhiṣṭhira

Skanda Dialogue

Listener: Revered teacher (contextually Vyāsa in the following verse)

Visual Art Cues

Scene: A royal or sage-assembly: a respectful questioner addresses a revered teacher about how Dharma—depicted as a luminous pillar or bull—could become disturbed; the cosmos subtly shown resting upon Dharma.

Characters & Entities

• Dharma
• Universe (viśva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Questioning apparent contradictions about Dharma deepens understanding: cosmic Dharma is firm, yet personal minds can be disturbed—hence the need for guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the contextual sacred setting; the verse frames the theological significance of events occurring there.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is an appeal for truthful explanation (tathya-kathana).