Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

शब्दैरापूयते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । वणिजश्च महादक्षा द्विजशुश्रूणोत्सुकाः

Transliteration

śabdairāpūyate sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram | vaṇijaśca mahādakṣā dvijaśuśrūṇotsukāḥ

Translation

وبالأصوات المقدّسة يمتلئ كلّ العالم الثلاثي، المتحرّك والساكن. والتجّار، وهم بالغو المهارة، يتشوّقون لخدمة ذوي الولادتين (الدفيجا) وملازمتهم.

Word by Word

• शब्दैः: by sounds/words
• शब्दैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• आपूर्यते: is filled
• आपूर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + पूर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्मणि-क्रियायाः कर्तृस्थाने ‘सर्वम्’ (subject in passive)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘त्रयाणां लोकानां समाहारः’

• सचराचरम्: with moving and non-moving beings
• सचराचरम्: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; ‘चर’ (moving) + ‘अचर’ (non-moving) इत्योः द्वन्द्वः, उपसर्ग ‘स’ = ‘with’

• वणिजः: merchants
• वणिजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वणिज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• महादक्षाः: very skillful
• महादक्षाः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महादक्ष (प्रातिपदिक: महा + दक्ष)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• द्विजशुश्रूणोत्सुकाः: eager for attending upon Brahmins
• द्विजशुश्रूणोत्सुकाः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्विज + शुश्रूषा/शुश्रूण + उत्सुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्; ‘द्विजानां शुश्रूषायाम् उत्सुकाः’ (eager to serve/listen to Brahmins)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vibrant sacred settlement where the air itself seems patterned with mantra; dvijas recite while skilled merchants bring offerings, supplies, and respectful service, creating a harmonious civic-religious tableau.

Characters & Entities

• Trailokya
• Vaṇij
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra and Vedic recitation sanctify the cosmos, while social harmony grows when communities support spiritual disciplines through service.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, depicted as resounding with recitation and sustained by communal support.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is commanded; the verse highlights śabda (recitation) and śuśrūṣā (supportive service) as sustaining forces.