Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 61

हृतसिंहासनः शूरैर्दायादैः सोऽप्रजो नृपः । निगृह्य काराभवने सपत्नीको निवेशितः

hṛtasiṃhāsanaḥ śūrairdāyādaiḥ so'prajo nṛpaḥ | nigṛhya kārābhavane sapatnīko niveśitaḥ

ذلك الملك، إذ كان بلا وارث، انتزع أقرباؤه الشجعان عرشه. فلما قُهر أُودِع السجن مع زوجته الملكة.

हृतसिंहासनःwhose throne was taken away
हृतसिंहासनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत (√हृ धातु, क्त-कृदन्त) + सिंहासन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘हृत’ + तत्पुरुषसमासः (कर्मधारय-भावः) ‘हृतं सिंहासनं यस्य’
शूरैःby heroes/warriors
शूरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
दायादैःby heirs/kinsmen
दायादैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अप्रजःchildless
अप्रजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + प्रजा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गार्थ ‘अप्रज’ = ‘प्रजा नास्ति यस्य’
नृपःking
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
निगृह्यhaving subdued/arrested
निगृह्य:
Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि + √ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund), ‘having seized/overpowered’
काराभवनेin the prison-house
काराभवने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकारा (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘कारायाः भवनम्’
सपत्नीकोtogether with his wife
सपत्नीको:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (सह-अर्थ) + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सपत्नी’ (पत्नी-सहित) + क-प्रत्यय (possessive)
निवेशितःwas confined/placed
निवेशितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootनि + √विश् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘placed/kept’

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Scene: A deposed, childless king is dragged from the throne by armed kinsmen; he and his queen are confined behind iron-barred doors in a dim prison-house.

N
nṛpa (king)
D
dāyāda (kinsmen/claimants)
Q
queen

FAQs

Worldly sovereignty is unstable; dharma and endurance in adversity are upheld over mere power.

No tīrtha is directly named in this verse; it functions as narrative groundwork within Brahmottara-khaṇḍa.

None; the verse is purely narrative.