Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 7›Shloka 164
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 164

Devanagari script

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

Transliteration

ye prāpya durlabhataraṃ manujāḥ śarīraṃ kurvaṃti haṃta parameśvarapādapūjām | dhanyāsta eva nijapuṇyajitatrilokāsteṣāṃ padāṃbujarajo bhuvanaṃ punāti

Translation

«أولئك البشر الذين، بعد أن نالوا هذا الجسد الإنساني النادر جدًّا، آهٍ، يعبدون عند قدمي الربّ الأعلى—فهم حقًّا مباركون. بفضل استحقاقهم غلبوا العوالم الثلاثة؛ وغبارُ قدمي اللوتس لأولئك العابدين يطهّر الكون كلَّه.»

Word by Word
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having obtained)
दुर्लभतरम्even more difficult to obtain
दुर्लभतरम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक) + तर (तद्धित/तुलनाप्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषणम् शरीरम्-शब्दस्य
मनुजाःhumans
मनुजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
कुर्वन्तिdo/perform
कुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपदम्
हन्तalas/indeed
हन्त:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
Formविस्मय/खेदाद्यर्थक-निपात (interjection/particle)
परमेश्वरपादपूजाम्worship of the Supreme Lord’s feet
परमेश्वरपादपूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
धन्याःblessed
धन्याः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural); विशेषणम् ते-शब्दस्य
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
एवindeed
एव:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
निजपुण्यजितत्रिलोकाःwhose three worlds are won by their own merit
निजपुण्यजितत्रिलोकाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + जित (कृदन्त; जि-धातोः क्त-प्रत्यय) + त्रिलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural); बहुव्रीहिः ‘निजपुण्येन जिताः त्रिलोका येषाम्/यैः’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
पदाम्बुजरजःthe dust of (their) lotus-feet
पदाम्बुजरजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)
भुवनम्the world
भुवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
पुनातिpurifies
पुनाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
Speaker

Narrator/teacher voice within the Purāṇic frame

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Satsaṅga / Bhakta-pāda-rajaḥ (moving tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative tableau: devotees bow at the lotus-feet of the Supreme Lord; the dust rising from those feet spreads as a luminous aura purifying the world, symbolizing the devotee as living tīrtha.

Characters & Entities
P
Parameśvara (Supreme Lord, Śiva in Śaiva context)
T
three worlds (triloka)

FAQs

Human birth is rare and should be used for devotion; worship of the Supreme Lord elevates one and sanctifies society.

No specific tīrtha is named; the verse glorifies devotion itself and the sanctifying power of saints.

‘Parameśvara-pāda-pūjā’—worship of the Lord’s feet (a general prescription for devotion, not a location-specific rite).

←Previous Verse
Next Verse→