Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 16›Shloka 80
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

कथयति शिवकीर्तिं संसृतेर्मुक्तिहेतुं प्रणमति शिवयोगिध्येयमीशांघ्रिपद्मम् । रचयति शिवभक्तोद्भासि भाले त्रिपुंड्रं न पुनरिह जनन्या गर्भवासं भजेत्सः

Transliteration

kathayati śivakīrtiṃ saṃsṛtermuktihetuṃ praṇamati śivayogidhyeyamīśāṃghripadmam | racayati śivabhaktodbhāsi bhāle tripuṃḍraṃ na punariha jananyā garbhavāsaṃ bhajetsaḥ

Translation

من يحدّث بمجد شيفا سببًا للخلاص من السَّمسارة، ويسجد لقدمي الربّ اللوتسيتين اللتين يتأمّلهما يوغيو شيفا، ويرسم على الجبين التريپوندرَة المتلألئة بتعبّدٍ لشيفا—فإنه لا يعود في هذا العالم إلى المكوث في رحم الأم.

Word by Word
कथयतिtells/recites
कथयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शिवकीर्तिम्Śiva’s fame/glory
शिवकीर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव + कीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—शिवस्य कीर्तिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
संसृतेःof worldly existence
संसृतेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंसृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
मुक्तिहेतुम्the cause of liberation
मुक्तिहेतुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—मुक्तेः हेतुḥ (षष्ठी-तत्पुरुष)
प्रणमतिbows down
प्रणमति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formप्र-उपसर्ग; लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शिवयोगिध्येयम्that which is to be meditated on by Śiva-yogins
शिवयोगिध्येयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशिव + योगिन् + ध्येय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—शिवस्य योगिनां ध्येयम् (षष्ठी-तत्पुरुष, बहुपद)
ईशाङ्घ्रिपद्मम्the lotus of the Lord’s feet
ईशाङ्घ्रिपद्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश + अङ्घ्रि + पद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—ईशस्य अङ्घ्रिः (पादः) तस्य पद्मम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
रचयतिmakes/arranges
रचयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शिवभक्तोद्भासिshining with devotion to Śiva
शिवभक्तोद्भासि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशिव + भक्त + उद्भासिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘त्रिपुण्ड्रम्’ विशेषण; समासः—शिवस्य भक्त्या उद्भासि (तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष)
भालेon the forehead
भाले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
त्रिपुण्ड्रम्tripuṇḍra mark
त्रिपुण्ड्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + पुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana (Location-sense/अधिकरणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
जनन्याःof a mother
जनन्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
गर्भवासम्dwelling in the womb
गर्भवासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ + वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—गर्भे वासः (सप्तमी-तत्पुरुष)
भजेत्would partake/undergo
भजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
Speaker

Sūta (narrator, contextually)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tripuṇḍra-dhāraṇa and Śiva-kīrtana (practice-mahātmya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee stands before a Śiva-liṅga, hands folded then prostrating; forehead bears bright tripuṇḍra; around him Śiva-yogins meditate on the Lord’s lotus-feet; a subtle vision of the womb/saṃsāra dissolves into light, symbolizing no rebirth.

Characters & Entities
Ś
Śiva
T
Tripuṇḍra
Ś
Śiva-yogins

FAQs

Śiva-kīrtana, reverence to Śiva’s feet, and wearing Tripuṇḍra with devotion are presented as direct means toward liberation and freedom from rebirth.

No specific tīrtha is named; the verse glorifies Śaiva devotional markers and practices as liberating.

Proclaiming Śiva’s glory, bowing to Śiva’s lotus-feet, and applying Tripuṇḍra on the forehead as an expression of Śiva-bhakti.

←Previous Verse
Next Verse→