Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 16›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 40

Devanagari script

मानस्तोकेति संमृंज्य शिरो लिंपेच्च त्र्यंबकम् । त्रियायुषादिभिर्मंत्रैर्ललाटे च भुजद्वये । स्कंधे च लेपयेद्भस्म सजलं मंत्रभावितम्

Transliteration

mānastoketi saṃmṛṃjya śiro liṃpecca tryaṃbakam | triyāyuṣādibhirmaṃtrairlalāṭe ca bhujadvaye | skaṃdhe ca lepayedbhasma sajalaṃ maṃtrabhāvitam

Translation

وعند تلاوة «مَانَس تُوكِه…» يُفرك الرأس ويُمسح؛ وبمانترا «تْرْيَمْبَكَم…» وبالمانترات المبتدئة بـ«تْرِيَايُوشَا…» يُوضَع الرمادُ المُمَكَّن بالمانترا والمبلول بالماء على الجبهة وعلى الذراعين وعلى الكتفين.

Word by Word
मानस्तोक“mānas toka” (mantra phrase)
मानस्तोक:
Sambandha (Part of quoted mantra)
TypeNoun
Rootमानस्तोक (मन्त्र-पद; प्रातिपदिकवत्)
Formमन्त्रनाम; अव्ययवत् उद्धृत-पदम्
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
संमृज्यhaving wiped/cleansed
संमृज्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम् + मृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (Gerund), पूर्वकर्म
शिरःthe head
शिरः:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
लिम्पेत्should smear/apply
लिम्पेत्:
Kriya (Injunctive action)
TypeVerb
Rootलिप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
त्र्यम्बकम्Tryambaka (Śiva)
त्र्यम्बकम्:
Karma (Object/Deity invoked)
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; शिवनाम
त्रियायुषादिभिःwith (mantras) beginning with Triyāyuṣ
त्रियायुषादिभिः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootत्रियायुष + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; (त्रियायुषादयः मन्त्राः)
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
भुजद्वयेon the two arms
भुजद्वये:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootभुज + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (द्वौ भुजौ)
स्कन्धेon the shoulder
स्कन्धे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
लेपयेत्should apply/smear
लेपयेत्:
Kriya (Injunctive action)
TypeVerb
Rootलिप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense: cause to smear/apply)
भस्मash
भस्म:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
सजलम्mixed with water, moist
सजलम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (भस्म)
मन्त्रभावितम्consecrated by mantras
मन्त्रभावितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्त्र + भावित (प्रातिपदिक; √भू/भाव् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; विशेषण (भस्म) अर्थे ‘मन्त्रेण भावितम्’
Speaker

Śrī Rudra (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Mahāmune (unnamed sage)

Visual Art Cues

Scene: A devotee applies wet, mantra-charged vibhūti to head, forehead, arms, and shoulders while chanting; a small water vessel and vibhūti bowl are beside him; the atmosphere is quiet and concentrated.

Characters & Entities
T
Tryambaka
B
Bhasma
M
Mantra
L
Lalāṭa (forehead)

FAQs

Devotion is embodied: mantra and sacred ash sanctify the practitioner’s limbs, turning the body into a field of worship.

No site is praised in this verse; it is a procedural instruction for Tripuṇḍra/bhasma application.

Apply mantra-empowered, slightly moistened bhasma to the head, forehead, both arms, and shoulders while reciting specified Vedic/Śaiva mantras.

←Previous Verse
Next Verse→