Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

Devanagari script

यथा चिंतामणिं स्पृष्ट्वा लोहं कांचनतां व्रजेत् । यथा जंबूनदीं प्राप्य मृत्तिका स्वर्णतां व्रजेत्

Transliteration

yathā ciṃtāmaṇiṃ spṛṣṭvā lohaṃ kāṃcanatāṃ vrajet | yathā jaṃbūnadīṃ prāpya mṛttikā svarṇatāṃ vrajet

Translation

كما أن الحديد إذا مسَّ جوهرة التشينتاماني، جوهرة قضاء الأمنيات، صار ذهبًا؛ وكما أن الطين إذا بلغ نهر جامبو نال حالة الذهب—

Word by Word

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्ययम् (as/just as)

• चिन्तामणिम्: the wish-fulfilling gem
• चिन्तामणिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः, पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्पृष्ट्वा: having touched
• स्पृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √स्पृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• लोहम्: iron
• लोहम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• काञ्चनताम्: goldenness; state of gold
• काञ्चनताम्: Gati/Phala (Result/फल)
• Type: Noun
• Root: काञ्चनता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• व्रजेत्: would go/attain
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्ययम्

• जाम्बूनदीम्: Jāmbūnadī (gold/river-name; here ‘Jāmbūnada gold’)
• जाम्बूनदीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जाम्बूनदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्राप्य: having obtained/reached
• प्राप्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• मृत्तिका: clay
• मृत्तिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्तिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वर्णताम्: goldenness; state of gold
• स्वर्णताम्: Gati/Phala (Result/फल)
• Type: Noun
• Root: स्वर्णता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• व्रजेत्: would go/attain
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not stated in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāmbūnadī

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Metaphoric tableau: iron touching a radiant wish-gem turning to gold; clay entering a luminous river becoming golden—parallel to the rākṣasa’s transformation by yogin-contact.

Characters & Entities

• Cintāmaṇi
• Jāmbūnadī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with a supremely pure source can radically transform an impure nature—an analogy for saintly association.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jāmbūnadī is invoked as a mythic sacred river-image; no local tīrtha is specified in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an illustrative comparison (upamā) supporting the doctrine of purification.