Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38
Devanagari script
तस्मिन्गृहे नृपवधूर्निवसंती सुरक्षिता । व्रणयक्ष्मादिरोगाणां न शांतिं प्रत्यपद्यत
Transliteration
tasmingṛhe nṛpavadhūrnivasaṃtī surakṣitā | vraṇayakṣmādirogāṇāṃ na śāṃtiṃ pratyapadyata
Translation
مع أنها كانت تقيم في ذلك البيت مصونةً ومحروسة، لم تنل عروسُ الملك راحةً من أسقامها؛ فلم تهدأ الجراحُ ولا داءُ السُّلّ (ياكشما) ولا سائرُ الأمراض.
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणरूपेण (in that)
गृहेin the house
गृहे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
नृपवधूःthe king’s bride/queen
नृपवधूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य वधूः)
निवसन्तीresiding
निवसन्ती:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि√वस् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ/शानच्-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘dwelling/residing’ (present active participle)
सुरक्षिताwell-protected
सुरक्षिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + √रक्ष् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्of diseases such as wounds and consumption
व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्रण (प्रातिपदिक) + यक्ष्म (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; समासः—‘व्रण-यक्ष्म-आदि-रोग’ (व्रणयक्ष्मादयः रोगाः)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negative particle)
शान्तिम्relief, peace
शान्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम्; गत्यर्थक-पूर्वपदत्वेन (as preverb ‘towards’)
अपद्यतattained, obtained
अपद्यत:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + आ√पद् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Visual Art Cues
Scene: Inside a guarded royal/merchant house: the king’s bride sits weak and pallid, bandaged wounds visible; attendants and physicians stand helpless; lamps burn low, conveying lingering illness.
Characters & Entities
N
nṛpavadhū (queen)FAQs
Outer safety does not always end inner suffering; karmic afflictions may persist until their course is resolved.
No tīrtha is cited in this verse.
None.