Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 30

Devanagari script

शास्त्रज्ञो नयवाक्छूरो धैर्यवानमितद्युतिः । अप्रधृष्यः सुगंभीरः संग्रामेष्वनिवर्त्तितः

Transliteration

śāstrajño nayavākchūro dhairyavānamitadyutiḥ | apradhṛṣyaḥ sugaṃbhīraḥ saṃgrāmeṣvanivarttitaḥ

Translation

كان عارفًا بالشاسترا، شجاعًا في الرأي وكلمة السياسة؛ ثابتًا ذا بهاء لا يُقاس؛ عصيًّا على القهر، عميق الوقار، لا يولي الأدبار في ميادين القتال.

Word by Word

• शास्त्रज्ञः: knower of the scriptures
• शास्त्रज्ञः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: ‘शास्त्रं जानाति’ (knower of scriptures); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नयवाक्छूरः: valiant in statecraft and speech
• नयवाक्छूरः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नय (प्रातिपदिक) + वाक् (प्रातिपदिक) + शूर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (बहुपद): ‘नये वाचि च शूरः’ (heroic in policy and speech); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धैर्यवान्: courageous / steadfast
• धैर्यवान्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धैर्य (प्रातिपदिक) + मतुप् (तद्धित)
• Form: मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अमितद्युतिः: of boundless radiance
• अमितद्युतिः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: ‘अमिता द्युतिः यस्य’ (of immeasurable splendor); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अप्रधृष्यः: unassailable
• अप्रधृष्यः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + प्र + धृष् (धातु) → अप्रधृष्य (कृदन्त, यत्/ण्यत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (gerundive/अनीयर्-समर्थ अर्थ), नकारान्त-निषेध (negated); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘अजय्यः/अपराजेयः’ (invincible)

• सुगंभीरः: very deep/serious
• सुगंभीरः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + गंभीर (प्रातिपदिक)
• Form: उपसर्गपूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संग्रामेषु: in battles
• संग्रामेषु: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (plural)

• अनिवर्त्तितः: never retreating
• अनिवर्त्तितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + नि + वृत् (धातु) → निवर्तित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), क्त-प्रत्ययान्त; नकारान्त-निषेध; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘अनिवृत्तः/अप्रतिनिवृत्तः’ (not turned back)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Brāhma Khaṇḍa framing)

Skanda Dialogue

Listener: Assembly of listeners (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Heroic characterization tableau: the king shown with scripture in one hand and weapon in the other, symbolizing śāstra and śastra; his posture is immovable, eyes calm, suggesting depth and gravity.

Characters & Entities

• Dāśārha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ideal rulership integrates śāstra-guided wisdom with courage, steadiness, and unwavering protection of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it continues the characterization within the Mathurā-based narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is descriptive, illustrating virtues aligned with rājadharma.