Mantra 56

Rishi: Ritual formula (ṛṣi not explicit).

Devata: Soma (in motion), Varuṇa, Agni, Indra, Atharvan.

Chandas: Yajus-style formula.

Samhita Patha (Devanagari)

प्रो॒ह्यमा॑ण॒: सोम॒ आग॑तो॒ वरु॑ण आस॒न्द्यामास॑न्नो॒ ऽग्निराग्नी॑ध्र॒ इन्द्रो॑ हवि॒र्धाने॑ ऽथ॑र्वोपावह्रि॒यमा॑णः

Transliteration

próhyamāṇaḥ sóma ā́gato váruṇa āsándyām āsánno 'gnír āgnī́dhra índro havirdhā́ne 'tharvā upāvahriyámāṇaḥ

Translation

حين يُحمل سوما إلى الأمام يكون قد أتى؛ وڤارونا جالسٌ على مقعد سوما؛ وأغني في موضع الآغنيدهرا (Āgnīdhra)؛ وإندرا في موضع الهڤيردهانا (Havirdhāna)؛ وأثارڤان (حاضرٌ) إذ يُقاد إلى القرب.

Padapatha (Word Analysis)

प्र-उह्यमाणः । सोमः । आगतः । वरुणः । आसन्द्याम् । आसन्नः । अग्निः । आग्नीध्रम् । इन्द्रः । हविर्धाने । अथर्वा । उपावह्रियमाणः

Word by Word

• प्रो॒ह्यमाणः: being carried/led forth
• प्रो॒ह्यमाणः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: प्र + √वह् (वहति) → उह्य/ओह्य (वह्यमाण) ; प्र- उपसर्ग

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आगतः: having come/arrived
• आगतः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: आ + √गम् (गच्छति) → गत (क्त)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• आसन्द्याम्: (to) the seat/bench
• आसन्द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आसन्दी (प्रातिपदिक)

• आसत्: sat down
• आसत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √आस् (आस्ते)

• असन्नः: being present / being (there)
• असन्नः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: √अस् (अस्ति) → सन् (शतृ/शानच्) ; उपसर्गः? (न-निपातेन सह)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आग्नीध्रः: the Āgnīdhra-priest
• आग्नीध्रः: Kartā
• Type: Noun (office/title)
• Root: आग्नीध्र (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हविर्धाने: in the havirdhāna (oblation-shed)
• हविर्धाने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हविर्धान (प्रातिपदिक)

• अथर्वः: Atharvan
• अथर्वः: Kartā
• Type: Noun (proper/name)
• Root: अथर्वन्/अथर्व (प्रातिपदिक)

• उपावह्रियमाणः: being brought near / being conveyed up
• उपावह्रियमाणः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: उप + आ + √वह् (वहति) → वह्रि/वह्रि- (वह्रियमाण) ; उपसर्गौ उप-, आ-

Entities Mentioned

• Soma
• Varuṇa
• Agni
• Indra
• Atharvan