Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition.
Devata: Manthi/Manthin (as ritual power), with prosperity/progeny orientation.
Chandas: Mixed: imperative yajus with triṣṭubh-like cadence.

सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒न् परी॑ह्य॒भि रा॒यस्पोषे॑ण॒ यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नो दि॒वा पृ॑थि॒व्या म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा निर॑स्तो॒ मर्को॑ म॒न्थिनो॑ऽधि॒ष्ठान॑मसि

suprájāḥ prajā́ḥ prajanáyan párīhy abhí rāyáspoṣeṇa yájamānam | sañjagmā́no divā́ pṛthivyā́ manthī́ manthiśóciṣā nírasto márko manthíno'dʰiṣṭʰā́nam asi

يا (مانثي)، كُنْ ذا نسلٍ صالح؛ وأنت تُنْشِئُ النسلَ طُفْ حولَ اليَجَمانا بزيادةِ الثروةِ والرخاء. مُجْتَمِعًا من السماءِ والأرض، يا مانثي، بضياءِ مانثي المتَّقِد—قد طُرِدَتِ «مَرْكا»؛ أنتَ موضعُ قيامِ «المانثِن».

सु॒-प्र॒जाः । प्र॒जाः । प्र॒ज॒नय॒न् । परी॑हि । अ॒भि । रा॒यः-पोषे॑ण । यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नः । दि॒वा । पृ॑थि॒व्या । म॒न्थी । म॒न्थि-शो॑चिषा । निर॑स्तः । मर्कः॑ । म॒न्थिनः॑ । अ॒धि॒ष्ठान॑म् । अ॒सि॒

सु-प्रजाःhaving good offspring
सु-प्रजाः:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रज + टाप्) / प्रजावत् (प्रजावत् > प्रजाः)
प्रजाःoffspring, progeny
प्रजाः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रज + टाप्)
प्रजाःoffspring, progeny
प्रजाः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रज + टाप्)
प्रजनयन्begetting, generating
प्रजनयन्:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootप्र-जनय् (जनयति) < √जन्
परीहिgo around, encompass
परीहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपरि-इ (पर्येति/पर्येहि) < √इ
अभिtowards, over
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि
रायस्of wealth
रायस्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय् (रायि/रायः)
पोषेणwith nourishment, increase
पोषेण:
करण
TypeNoun
Rootपोष
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयजमान
सञ्जग्मानःhaving come together, having approached
सञ्जग्मानः:
कर्तृ
TypeVerb (perfect participle)
Rootसम्-गम् (जगाम) < √गम्
दिवाby day; from heaven
दिवा:
अधिकरण/करण (प्रयोगानुसार)
TypeNoun (indeclinable instr.)
Rootदिव्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी
मन्थीthe churning-stick; churner
मन्थी:
कर्तृ/सम्बोधन (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootमन्थिन्
मन्थि-शोचिषाwith the flame/heat of the churning-stick
मन्थि-शोचिषा:
करण
TypeNoun (compound)
Rootमन्थि + शोचिस्
निरस्तःcast out, driven away
निरस्तः:
कर्तृ-विशेषण/भाव
TypeVerb (past passive participle)
Rootनिर्-अस् (निरस्यति) < √अस्/अस्य (throw)
मर्कःthe pest/demon ‘Marka’ (harmful being)
मर्कः:
कर्तृ/उद्देश्य (निरस्तः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमर्क
मन्थिनःof the churning-stick
मन्थिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमन्थिन्
अधिष्ठानम्support, base, seat
अधिष्ठानम्:
प्राधान्येन विधेय (असि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
M
Manthi/Manthin
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
P
Prajā (Progeny as a divine aim)
R
Rāyas-Poṣa (Increase of wealth/nourishment)