Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 6, Mantra 15

Rishi: Yājñavalkya (traditional).
Devata: Indriyas (faculties) / Oṣadhi (Plant) / Svadhiti (Axe as sacral instrument).
Chandas: Mixed: Yajus with embedded metrical cadence; treated liturgically as yajus.

मन॑स्त॒ आ प्या॑यतां वाक्त॒ आ प्या॑यतां प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यतां चक्षु॑स्त॒ आ प्या॑यतां श्रोत्रं॑ त॒ आ प्या॑यताम् । यत्ते॑ क्रू॒रं यदास्थि॑तं तत्त॒ आ प्या॑यतां निष्ट्यायतां तत्ते॑ शुध्यतु शमहो॑भ्यः । ओष॑धे॒ त्राय॑स्व॒ स्वधि॑ते॒ मैन॑ᳪ हिᳪसीः ।

mánas ta ā́ pyāyatāṃ vāk ta ā́ pyāyatāṃ prāṇás ta ā́ pyāyatāṃ cákṣus ta ā́ pyāyatāṃ śrótraṃ ta ā́ pyāyatām | yát te krūráṃ yád ā́sthitaṃ tát ta ā́ pyāyatāṃ niṣṭyāyatāṃ tát te śúdhyatu śám ahóbhyaḥ | óṣadhe trā́yasva svádhite mā́ enaṃ hiṃsīḥ |

لِيَتَجَدَّدْ ذهنُكَ؛ وَلْتَتَجَدَّدْ كَلِمَتُكَ؛ وَلْيَتَجَدَّدْ نَفَسُكَ الحَيَويّ (برانا prāṇa)؛ وَلْتَتَجَدَّدْ عَيْنُكَ؛ وَلْيَتَجَدَّدْ سَمْعُكَ. ما كان فيكَ قاسياً، وما استقرَّ في داخلك—فَلْيَتَجَدَّدْ؛ وَلْيُطْرَدْ إلى خارج؛ وَلْيَتَطَهَّرْ لِسَلامِكَ يَوْماً فَيَوْماً. يا نَبْتَةَ الدَّواء (أوشَدهي oṣadhi)، احْمِينِي؛ يا فَأْسَ القَطْع (سْفَذِتي svadhiti)، لا تُؤْذِنِي.

मनः । ते । आ । प्या॒यताम् । वाक् । ते । आ । प्या॒यताम् । प्राणः । ते । आ । प्या॒यताम् । चक्षुः । ते । आ । प्या॒यताम् । श्रोत्रम् । ते । आ । प्या॒यताम् । यत् । ते । क्रूरम् । यत् । आस्थितम् । तत् । ते । आ । प्या॒यताम् । निष्ट्यायताम् । तत् । ते । शुध्यतु । शम् । अहोभ्यः । ओषधे । त्रायस्व । स्वधिते । मा । एनम् । हिंसीः ।

मनःmind
मनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
towards; fully
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
प्यायताम्may it swell/prosper
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या (धातु) / प्याय् (वृद्ध्यर्थ)
वाक्speech
वाक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
fully
:
TypeIndeclinable
Root
प्यायताम्may it prosper
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या
प्राणःbreath; vital air
प्राणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
fully
:
TypeIndeclinable
Root
प्यायताम्may it thrive
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
fully
:
TypeIndeclinable
Root
प्यायताम्may it be strengthened
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या
श्रोत्रम्ear; hearing
श्रोत्रम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
fully
:
TypeIndeclinable
Root
प्यायताम्may it prosper
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या
यत्whatever
यत्:
कर्म (अभिधेय-वस्तु)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
क्रूरम्cruel; harsh
क्रूरम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
कर्म (अभिधेय-वस्तु)
TypePronoun
Rootयद्
आस्थितम्that has settled/occupied
आस्थितम्:
विशेषण
TypeParticiple
Rootआ-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → आस्थित
तत्that
तत्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
fully
:
TypeIndeclinable
Root
प्यायताम्may it be appeased/filled out
प्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्या
निष्ट्यायताम्may it subside; be calmed down
निष्ट्यायताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनि-स्त्या/स्त्यै (धातु; ‘क्षीण/शान्त’ अर्थे) + लोट्
तत्that
तत्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
तेof you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
शुध्यतुmay it be purified
शुध्यतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootशुध् (धातु) / शुन्ध् (परिशुद्धौ)
शम्well-being; peace
शम्:
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
अहोभ्यःfrom the days (i.e., from day-to-day afflictions)
अहोभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
ओषधेO herb/plant (O healing plant)
ओषधे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
त्रायस्वprotect (me)
त्रायस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootत्रा (धातु)
स्वधितेO axe/hatchet
स्वधिते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootस्वधिति (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
एनम्this one; him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिंसीःharm
हिंसीः:
क्रिया
TypeVerb
Rootहिंस् (धातु)
I
Indriyas (Manas, Vāk, Prāṇa, Cakṣus, Śrotra)
O
Oṣadhi (Plant)
S
Svadhiti (Axe/Knife as sacral instrument)
Ś
Śama (Peace/appeasement)