Mantra 1
Rishi: Traditionally associated with Yājñavalkya in Vājasaneyin transmission.
Devata: Īśa (the Lord), as the sovereign principle pervading all.
Chandas: Triṣṭubh-like cadence; Upaniṣadic mantra style (often treated as mantra-prose with metrical tendencies).
Samhita Patha (Devanagari)
ई॒शा वा॒स्य॒मि॒दᳪ सर्वं॒ यत्किं च॒ जग॑त्यां॒ जग॑त् । तेन॑ त्य॒क्तेन॑ भुञ्जीथा॒ मा गृ॑ध॒ः कस्य॑ स्वि॒द्धन॑म्
Transliteration
ī́śā vā́syam idáṃ sárvaṃ yát kiṃ ca jágatyāṃ jágat | téna tyakténa bhuñjīthā mā́ gṛ́dhaḥ kásya svid dhánam
Translation
يا ربّ، إنّ هذا كلَّه—كلَّ ما يتحرّك على الأرض—مُحاطٌ بسيادتك الإلهيّة. فبما تُرك وتُخلِّي عنه فتمتّع؛ ولا تطمع في مالِ أحدٍ كائنًا من كان.
Padapatha (Word Analysis)
ई॒शा । वा॒स्य॒म् । इ॒दम् । सर्व॑म् । यत् । किम् । च॒ । जग॑त्याम् । जग॑त् । तेन॑ । त्य॒क्तेन॑ । भुञ्जीथाः । मा । गृ॑धः । कस्य॑ । स्वित् । धन॑म् ।
Word by Word
ईशाby the Lord’s power / by the ruler
ईशा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootईशा (प्रातिपदिक; ईश् ‘ऐश्वर्ये/शासने’ से)
वास्यम्to be covered / pervaded
वास्यम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootवास्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वस् ‘आच्छादने/निवासे’ → वास्य ‘आवरणीय/आच्छादनीय’)
इदम्this
इदम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वम्all
सर्वम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
किम्anything
किम्:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
जगत्याम्in the moving world / in the universe
जगत्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
जगत्that which moves; the world
जगत्:
Kartā
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
तेनby that / with that
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्यक्तेन(that which is) renounced / given up
त्यक्तेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootत्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्यज् ‘परित्यागे’ → क्त)
भुञ्जीथाःenjoy / partake / protect (you should)
भुञ्जीथाः:
—
TypeVerb
Root√भुज् (भुज् ‘पालने/भोगे’), लोट्-लकारः (वैदिक-आशीर्लिङ्/विधिलिङ्-प्रयोगसदृशः)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
गृधःcovet / be greedy
गृधः:
—
TypeVerb
Root√गृध् (गृध् ‘अभिकाङ्क्षायाम्/लोभे’)
कस्यof whom? / whose?
कस्य:
—
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray / possibly
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात; प्रश्न/अनिश्चितता)
धनम्wealth / property
धनम्:
Kartā
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ī
Īśa (Īśvara)J
Jagat (the moving world)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes