Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Mitra, Pūṣan, Indra; with Aditi as the encompassing identification.
Chandas: Yajus (prose formula with accent).

चिद॑सि म॒नासि॒ धीर॑सि॒ दक्षि॑णासि क्ष॒त्रिया॑सि य॒ज्ञिया॒स्यदि॑तिरस्युभयतःशी॒र्ष्णी । सा न॒: सुप्रा॑ची॒ सुप्र॑तीच्येधि मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑ध्नीतां पू॒षाऽध्व॑नस्पा॒त्विन्द्रा॒याध्य॑क्षाय

cíd asi mánāsi dhī́r asi dákṣiṇāsi kṣatríyāsi yajñíyāsy áditir asy ubhayataḥśīrṣṇī́ | sā́ naḥ suprā́cī suprátīcy edhi mítras tvā padí badhnītāṃ pūṣā́dhvanas pātv índrā́yādhyakṣāya

أنتَ فِكرٌ؛ أنتَ ذهنٌ؛ أنتَ حكمةٌ راسخة؛ أنتَ الدَّكشِنا (dakṣiṇā)؛ أنتَ سلطانُ الحكم؛ أنتَ جديرٌ باليَجْنَة (yajña)؛ أنتَ أديتي (Aditi)، ذو رأسين من الجانبين. فكوني لنا مُيمونةً في المسير قُدُمًا وفي الرجوع. ليَربِطْك مِترا (Mitra) في موطئك؛ وليَحْفَظْك بوشَن (Pūṣan) في الطريق؛ لإندرا، المُشرف (adhyakṣa).

चित् । असि । मनः । असि । धीरः । असि । दक्षिणा । असि । क्षत्रिया । असि । यज्ञिया । असि । अदितेः । असि । उभयतः-शीर्ष्णी । सा । नः । सु-प्राची । सु-प्रतीची । इधि । मित्रः । त्वा । पदि । बध्नीताम् । पूषा । अध्वनः । पातु । इन्द्राय । अध्य-क्षाय ।

चित्indeed, surely
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (avyaya) / चित्- (particle)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मनासि(you are) mind, intelligence
मनासि:
प्रधानीय-विशेषण (सम्बोधनार्थे विधेय)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
धीरःsteadfast, wise
धीरः:
प्रधानीय-विशेषण
TypeAdjective
Rootधीर (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
दक्षिणाthe sacrificial fee, dakṣiṇā
दक्षिणा:
प्रधानीय-विशेषण
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
क्षत्रियाroyal, kṣatriya-like
क्षत्रिया:
प्रधानीय-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यज्ञियाfit for sacrifice, sacrificial
यज्ञिया:
प्रधानीय-विशेषण
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
उभयतःशीर्ष्णीhaving heads on both sides; two-headed
उभयतःशीर्ष्णी:
प्रधानीय-विशेषण
TypeAdjective
Rootउभयतः-शीर्षन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
साshe/that (one)
सा:
कर्तृ (of imperative ‘एधि’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःfor us, our
नः:
सम्प्रदान (for us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुप्राचीvery forward/eastward; auspiciously facing forward
सुप्राची:
प्रधानीय-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-प्राची (प्रातिपदिक)
सुप्रतीचीvery backward/westward; auspiciously facing back
सुप्रतीची:
प्रधानीय-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-प्रतीची (प्रातिपदिक)
एधिbe kindled; thrive; become
एधि:
TypeVerb
Rootइध् (धातु)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्ता (of ‘बध्नीताम्’)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (of ‘बध्नीताम्’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पदिin/at the step, at the place/footing
पदि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
बध्नीताम्let (them) bind, fasten
बध्नीताम्:
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्ता (of ‘पातु’)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
अध्वनःof the path, of the journey
अध्वनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
पातुmay (he) protect
पातु:
TypeVerb
Rootपा (धातु)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अध्यक्षायfor the overseer/superintendent
अध्यक्षाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअध्यक्ष (प्रातिपदिक)
A
Aditi
M
Mitra
P
Pūṣan
I
Indra (Adhyakṣa)