Mantra 12
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition
Devata: Āpaḥ (Waters)
Chandas: Yajus with ṛg-like cadence (not strictly metrical)
Samhita Patha (Devanagari)
श्वा॒त्राः पी॒ता भ॑वत यू॒यमा॑पो अ॒स्माक॑म॒न्तरु॒दरे॑ सु॒शेवा॑:। ता अ॒स्मभ्य॑मय॒क्ष्मा अ॑नमी॒वा अना॑गस॒: स्वद॑न्तु दे॒वीर॒मृता॑ ऋता॒वृध॑:
Transliteration
śvātrā́ḥ pītā́ bhavata yūyám ā́po asmā́kam antárudare suśévāḥ | tā́ asmábhyam ayakṣmā́ anamīvā́ anā́gasaḥ svádantu devī́r amṛ́tā ṛtāvṛ́dhaḥ
Translation
يا أيتها المياه (Āpaḥ)، إذا شُرِبتِ فكوني مُعافيةً؛ وكوني لطيفةً في داخل بطوننا. ولتكن تلك المياه الإلهية الخالدة، المُنمِّية لـ Ṛta، حلوةً لنا: خاليةً من داء الهزال (yakṣmā)، خاليةً من المرض (anāmīvā)، خاليةً من الإثم (anāgas).
Padapatha (Word Analysis)
श्वात्राः । पीताः । भवत । यूयम् । आपः । अस्माकम् । अन्तर्-उदरे । सु-शेवाः । ताः । अस्मभ्यम् । अयक्ष्माः । अनमीवाः । अनागसः । स्वदन्तु । देवीः । अमृताः । ऋत-वृधः ।
Word by Word
श्वात्राःbright/white (ones)
श्वात्राः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootश्वात्र (प्रातिपदिक)
पीताःdrunk; having been drunk
पीताः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootपा (धातु) → पीत (कृदन्त, क्त)
भवतbecome / be
भवत:
(आदेशः)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ (यूयम्-समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकारण (देश)
TypeIndeclinable
Rootअन्तस् (अव्यय/उपसर्गवत्)
उदरेin the belly/inside
उदरे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
सुशेवाःvery kind/beneficent
सुशेवाः:
विशेषणम् (आपः)
TypeAdjective
Rootसु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव)
ताःthose (they)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us / for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अयक्ष्माःfree from disease
अयक्ष्माः:
विशेषणम् (ताः/आपः)
TypeAdjective
Rootअ-यक्ष्म (प्रातिपदिक)
अनमीवाःfree from sickness/affliction
अनमीवाः:
विशेषणम् (ताः/आपः)
TypeAdjective
Rootअ-नमीव (प्रातिपदिक)
अनागसःblameless; sinless
अनागसः:
विशेषणम् (ताः/आपः)
TypeAdjective
Rootअ-नागस् (प्रातिपदिक)
स्वदन्तुlet them be sweet / taste pleasant
स्वदन्तु:
(आदेशः)
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु)
देवीःgoddesses (divine ones)
देवीः:
कर्तृ (ताः-समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
अमृताःimmortal; ambrosial
अमृताः:
विशेषणम् (देवीः/आपः)
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
ऋतावृधःpromoting ṛta (cosmic order)
ऋतावृधः:
विशेषणम् (देवीः/आपः)
TypeAdjective
Rootऋत-वृध् (प्रातिपदिक; ‘increasing ṛta’)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)Ṛ
Ṛta (cosmic order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes