Mantra 3
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission)
Devata: Aditi; Indrāṇī; Pūṣan; (functional devatā: Gharma/Pravargya)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
अदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि॒ इन्द्रा॒ण्या उ॒ष्णीष॑ः । पू॒षाऽसि॑ घ॒र्माय॑ दीष्व ।
Transliteration
adítyai rāsnā́ ’si indrāṇyā́ uṣṇī́ṣaḥ | pūṣā́ ’si gharmā́ya dīṣva |
Translation
أنتَ لِجامُ أديتي؛ وأنتَ عِصابةُ رأسِ إِندراني. أنتَ بوشَن؛ ولأجلِ الغَرْما فَتَوَهَّجْ.
Padapatha (Word Analysis)
अदि॑त्यै । रास्ना॑ः । अ॒सि॒ । इन्द्रा॒ण्या । उ॒ष्णीष॑ः । पू॒षा । अ॒सि॒ । घ॒र्माय॑ । दीष्व ।
Word by Word
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
रास्नाwith the (herb) rāsnā
रास्ना:
करण
TypeNoun
Rootरास्ना (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बोधन/विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
इन्द्राण्याःof Indrāṇī
इन्द्राण्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्राणी (प्रातिपदिक)
उष्णीषः(the) turban / head-dress
उष्णीषः:
कर्ता
TypeNoun
Rootउष्णीष (प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्ता
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(सम्बोधन/विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
घर्मायfor the gharma (hot offering/heat-rite)
घर्माय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
दीष्वshine! / blaze forth!
दीष्व:
(आज्ञार्थ-क्रिया)
TypeVerb
Rootदी (धातु; दीदीङ्/दी- ‘to shine, to blaze’)
Entities Mentioned
A
AditiI
IndrāṇīP
PūṣanG
Gharma (Pravargya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes