Mantra 1
Rishi: Vājasaneyin tradition (ādāna formulae often treated as anonymous yajus)
Devata: Savitṛ (impulsion), Aśvins (aid), Pūṣan (guidance), Aditi (wholeness)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॒देऽदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि
Transliteration
devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | ā́ dade ’dítyai rā́snā asi
Translation
بدافع الإله سافيتṛ، وبذراعي الأشفينين، وبيدي بوشان، آخذك. ولأديتي أنتَ زمامٌ.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वस्य॑ । त्वा॒ । स॒वि॒तुः । प्र॑स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्यां॑ । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे॒ । अदि॑त्यै । रास्ना॑ । अ॒सि॒
Word by Word
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेat/under the impelling (impulse)
प्रसवे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेhas placed/has given
ददे:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootदा (धातु) [आ + दा]
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
रास्नाwith the rein/bridle
रास्ना:
करण
TypeNoun
Rootरास्ना (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛA
AśvinsP
PūṣanA
AditiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes