Mantra 16
Rishi: Pravargya transmission (not consistently specified)
Devata: Sūrya/Agni as tapojāḥ (heat-born deity)
Chandas: Liturgical mixed cadence (Pravargya corpus)
Samhita Patha (Devanagari)
ध॒र्ता दि॒वो वि भा॑ति॒ तप॑सस्पृथि॒व्यां ध॒र्ता दे॒वो दे॒वाना॒मम॑र्त्यस्तपो॒जाः । वाच॑म॒स्मे नि य॑च्छ देवा॒युव॑म्
Transliteration
dhartā́ divó ví bhāti tápasā pr̥thivyā́ṃ dhartā́ devó devā́nām ámartyas tapojā́ḥ | vā́cam asmē ní yaccha deva ā́yuvam
Translation
حاملُ السماء يسطعُ نورُه؛ وبالتَّپَس (الحرارة الزاهدة) على الأرض حاملٌ—إلهُ الآلهة، الخالد، المولودُ من الحرارة. ثبِّتِ القولَ فينا، أيها الإله، وامنحْنا الحياةَ الحيويّة (آيُس).
Padapatha (Word Analysis)
ध॒र्ता । दि॒वः । वि । भा॑ति । तप॑सा । पृ॒थि॒व्याम् । ध॒र्ता । दे॒वः । दे॒वाना॑म् । अम॑र्त्यः । त॒पः॒जाः । वाच॑म् । अ॒स्मे इति॑ । नि । य॒च्छ॒ । दे॒व॒ । आ॒युव॑म् ।
Word by Word
धर्ताsupporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधर्तृ (√धृ)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्
विapart, forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि
भातिshines
भाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा
तपसाby heat/ardour, by tapas
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस्
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
धर्ताsupporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधर्तृ (√धृ)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमर्त्य
तपोजाःborn of tapas/ardour
तपोजाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपोजा (तपस् + जा)
वाचम्speech
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्
अस्मेto/for us
अस्मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
निdown, in; firmly
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि
यच्छrestrain, bestow/appoint (imperative)
यच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम्
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
आयुवम्life, vital force (long life)
आयुवम्:
कर्म (वाचम्-विशेषण/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootआयु/आयुस् (वैदिक रूप: आयुव-)
Entities Mentioned
S
SūryaA
Agni (tapojāḥ)D
Deva of the Devas (immortal upholder)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes