Mantra 1
Rishi: Viśvakarman tradition (RV parallels); śrauta usage treats it as inherited mantra.
Devata: Viśvakarman / Annapati (nourishment-lord aspect).
Chandas: Mixed/prose-like (a short petitionary formula; not securely metrical as transmitted here).
Samhita Patha (Devanagari)
य इ॒मा विश्वा॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ यो न॑: पि॒ता ऽन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देहि
Transliteration
yá imā́ víśvā viśvákarmā yó naḥ pitā́ 'nnapate 'nnásya no dehi
Translation
لِيَمْضِ البَانِيّونَ (Paṇi) بعيدًا—غيرَ مُنْعِمين، شُرّابَ نَصيبِ الآلهة. هذا العالَمُ لِمَن عَصَرَ السُّوما (Soma). وبالأيّام، وباللَّيلِ والنَّهار، وباللَّيالي المُقَسَّمَةِ على وَفْقِ النِّظام—فَلْيُعَيِّنْ يَما (Yama) له مَوْضِعَ الرّاحة، ونِهايَتَهُ المَقْضِيَّةَ له.
Padapatha (Word Analysis)
यः । इमाः । विश्वाः । विश्व-कर्मा । यः । नः । पिता । अन्न-पते । अन्नस्य । नः । देहि ।
Word by Word
अपेतःgone away, departed
अपेतः:
कर्तृ (यन्तु इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (past participle used adjectivally)
Rootअप-इ (धातु: इ ‘गमन’) / उपसर्ग: अप
यन्तुlet (them) go
यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु: या ‘गमन’)
पणयःthe Paṇis (niggardly/hostile beings)
पणयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
असुम्नाःwithout favour, ill-disposed
असुम्नाः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअ-सुम्न (प्रातिपदिक: सु + मन्/म्न ‘favour, grace’ → सुम्न; नञ्-समास)
देवपीयवः(those) connected with the gods’ drink/portion (epithet)
देवपीयवः:
कर्तृ-विशेषणम् (पणयः)
TypeNoun/Adjective
Rootदेव-पीयु (प्रातिपदिक; ‘देवपेय/देवपीय’ = gods’ drink/portion; here as an epithet)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकःworld, realm
लोकः:
कर्तृ/विषय (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
सुतावतःof the soma-presser / of the one with pressed (soma)
सुतावतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — लोकः कस्य?
TypeAdjective
Rootसुतावत् (प्रातिपदिक; ‘having soma pressed/offerings prepared’)
द्युभिःwith days / by days
द्युभिः:
करण
TypeNoun
Rootद्यु (प्रातिपदिक)
अहोभिःwith day-times / by days
अहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
अक्तुभिःwith nights / by nights
अक्तुभिः:
करण
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक; ‘night/darkness’)
विapart, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अक्तम्manifestly, clearly
अक्तम्:
क्रियाविशेषण (ददाति इत्यस्य)
TypeAdjective (PPP)
Rootव्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अञ्ज्/√व्यञ्ज् ‘to make manifest’ → व्यक्त ‘manifest’)
यमःYama
यमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
ददातुlet (him) give
ददातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु: दा ‘दान’)
अवसानम्resting-place, end, cessation
अवसानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअवसान (प्रातिपदिक)
अस्मैto him / for him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanA
Annapati (Lord of Nourishment)Y
YamaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes