Mantra 7
Rishi: Trita Āptya (or a Trita-associated seer in Ṛg tradition; anukramaṇī-variant)
Devata: Indra/Trita Āptya complex (mythic slayer of Vṛtra; devatā assignment varies)
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain from excerpt alone; requires full metrical count in the receiving tradition
Samhita Patha (Devanagari)
पि॒तुं नु स्तो॑षं म॒हो ध॒र्माणं॒ तवि॑षीम् । यस्य॑ त्रि॒तो व्योज॑सा वृ॒त्रं विप॑र्वम॒र्दय॑त्
Transliteration
pitúṃ·nu·stóṣaṃ·mahó·dhármāṇaṃ·táviṣīm | yásya·tritó·vy·ójāsā·vṛtráṃ·víparvam·árdayat
Translation
الآن أُثني على القوتِ المُغذّي، وعلى السُّنَّةِ العظمى، وعلى القوّة—هو الذي إنَّ تريتا (Trita) له، بقوّةٍ فاصلة، سَحَقَ فِرِترا (Vṛtra)، ذا المفاصلِ الصُّلبةِ عسيرَ التمزّق.
Padapatha (Word Analysis)
पितुम् । नु । स्तोषम् । महः । धर्माणम् । तविषीम् । यस्य । त्रितः । वि-ओजसा । वृत्रम् । वि-पर्वम् । अर्दयत् ।
Word by Word
पितुम्drink; draught (to be praised/obtained)
पितुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितु (प्रातिपदिक; ‘पान’/‘पिब्’ से ‘पेय/पान’ अर्थ में) अथवा ‘पितृ’ (पिता) — संदर्भानुसार ‘पान/पेय’
नुnow; indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु
स्तोषम्praise; hymn of praise
स्तोषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोष (स्तु धातु से; ‘स्तव/स्तुति’ अर्थ)
महोgreat
महो:
विशेषण (धर्माणम्/स्तोषम् के साथ)
TypeAdjective
Rootमहत्
धर्माणम्law; ordinance; established order
धर्माणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
तविषीम्strength; might
तविषीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रितःTrita (a deity/hero)
त्रितः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootत्रित (देव/ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)
व्योजसाwith (his) mighty power
व्योजसा:
करण
TypeNoun
Rootवि + ओजस् (प्रातिपदिक) → व्योजस्
वृत्रम्Vṛtra (the obstructer)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
विपर्वम्having joints apart; dismembered (joint by joint)
विपर्वम्:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + पर्वन् (प्रातिपदिक) → विपर्वन्
अर्दयत्he crushed; smote
अर्दयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्द् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraT
Trita ĀptyaV
Vṛtra (as adversary)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes