Mantra 84
Rishi: Not explicit in this unit; Savitar-hymn tradition
Devata: Savitar
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
Transliteration
ádabdhebhíḥ savitaḥ pāyúbhiṣ ṭváṃ śivébhir adyá pári pāhi no gáyam | híraṇya-jihvaḥ suvitā́ya návyase rákṣā mā́kīr no aghá-śaṃsa īśata ||
Translation
بحُرّاسٍ لا يُخدَعون، يا سافيتار، وبحُمَاةٍ مُيمَنين، أَحِطْنا اليومَ واحفَظْنا مع قِوامِ حياتِنا. يا ذا اللسانِ الذهبيّ، لأجلِ الهدايةِ الحسنة، ولأجلِ الرفاهِ المتجدِّد، احمِنا—ولا تَدَعْ لِذِي الشرِّ أن يَتَسَلَّطَ علينا.
Padapatha (Word Analysis)
अद॑ब्धेभिः । स॒वि॒तः॒ । पा॒युभिः॑ । त्वम् । शि॒वेभिः॑ । अ॒द्य । परि॑ । पाहि । नः॒ । गय॑म् । हिर॑ण्य-जिह्वः । सु॒वि॒ताय॑ । नव्य॑से । रक्षा॑ । मा । कि॒ः । नः॒ । अ॒घ-श॑ंसः । ई॒श॒त॒ ।
Word by Word
अदब्धेभिःwith uninjured/undefeatable
अदब्धेभिः:
करण (यैः—‘अदब्धैः’)
TypeAdjective
Rootअदब्ध (प्रा॰; a-दब्ध, ‘अहिंसित/अपराजित’)
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रा॰)
पायुभिःwith protections/guardians
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रा॰; ‘रक्षक/पालक’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शिवेभिःwith auspicious
शिवेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रा॰)
अद्यtoday/now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
परिaround, completely
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘पालने’)
नःus/for us
नः:
कर्म (रक्षणस्य विषयः) / सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
गयम्our household/abode (gaya)
गयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगय (प्रा॰; ‘गृह/आयतन’ इत्यर्थे वैदिकः) अथवा ‘गय’ (समृद्धि/गृहस्थ-कल्याण)
हिरण्यजिह्वःgolden-tongued
हिरण्यजिह्वः:
कर्ता (द्वितीय-वाक्ये) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootहिरण्य-जिह्व (समासः; प्रा॰)
सुवितायfor well-being/prosperity
सुविताय:
सम्प्रदान (यस्यार्थम्) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootसुवित (प्रा॰; ‘सुख-गमन/कल्याण/सौभाग्य’)
नव्यसेfor the ever-new (one)
नव्यसे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रा॰)
रक्षprotect
रक्ष:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु; ‘पालने/रक्षणे’)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
किःanyone
किः:
कर्ता (ईशत्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अघशंसःevil-speaker/one who utters harm
अघशंसः:
कर्ता (ईशत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअघ-शंस (समासः; प्रा॰ ‘पापं शंसति/अघं वदति’)
ईशतmay (he) not have power over / may not rule
ईशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु; ‘ऐश्वर्ये/प्रभुत्वे’)
Entities Mentioned
S
SavitarRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes