Mantra 22
Rishi: Vājasaneyin royal liturgy tradition (not explicit here).
Devata: The ‘Asura’ as lordly sovereign power (often read as Prajāpati/Āditya/Indra depending on ritual segment).
Chandas: Tr̥ṣṭubh (dominant cadence and diction).
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒तिष्ठ॑न्तं॒ परि॒ विश्वे॑ अभूष॒ञ्छ्रियो॒ वसा॑नश्चरति॒ स्वरो॑चिः । म॒हत्तद्वृष्णो॒ असु॑रस्य॒ नामा वि॒श्वरू॑पो अ॒मृता॑नि तस्थौ
Transliteration
ātiṣṭhántaṃ pári víśve abhūṣañ chríyo vásānaś carati svár-rocíḥ | mahát tád vṛ́ṣṇo ásurasya nā́mā viśvá-rūpo amṛ́tāni tasthau
Translation
حين يعتلي، تُزَيِّنُهُ جميعُ القوى من كلِّ جانب—مُتَسَرْبِلًا بالبهاء يمضي، مُشِعًّا بذاته. عظيمٌ ذلك الاسمُ للربِّ الجبّار؛ ذو صورةٍ كونيةٍ قد ثبت في القوى الخالدة.
Padapatha (Word Analysis)
आ-तिष्ठन्तम् । परि । विश्वे । अभूषन् । श्रियः । वसानः । चरति । स्व-रोचिः । महत् । तत् । वृष्णः । असुरस्य । नाम । विश्व-रूपः । अमृतानि । तस्थौ ।
Word by Word
आतिष्ठन्तम्(him) mounting / ascending
आतिष्ठन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु √स्था) / आतिष्ठन्त् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वेall (the beings/ones)
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
अभूषन्adorned / decorated
अभूषन्:
Kartā
TypeVerb
Rootअभूष् (धातु √भूष् ‘अलङ्कारे’)
श्रियोsplendours / glories
श्रियो:
Kartā
TypeNoun
Rootश्री (स्त्री)
वसानःwearing / clothed (in)
वसानः:
Kartā
TypeVerb
Rootवस् (धातु √वस् ‘आच्छादने’) / वसान (वर्तमान कृदन्त)
चरतिmoves / goes
चरति:
Kartā
TypeVerb
Rootचर् (धातु √चर्)
स्वरोचिःself-luminous one
स्वरोचिः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्व-रोचि (प्रातिपदिक; ‘स्व’ + ‘रोचि’)
महत्great
महत्:
Kartā
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
वृष्णःof the bull / of the mighty one
वृष्णः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
असुरस्यof the Asura (lord)
असुरस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
Kartā
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
विश्व-रूपःall-formed / of universal form
विश्व-रूपः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्वरूप (प्रातिपदिक)
अमृतानिimmortal things / ambrosial (realities)
अमृतानि:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
तस्थौstood / has stood
तस्थौ:
Kartā
TypeVerb
Rootस्था (धातु √स्था)
Entities Mentioned
A
Asura (as lordly sovereign power)Ā
Āditya/Sūrya (implicit, self-luminous radiance)P
Prajāpati (implicit, universal form)V
Viśve Devāḥ (all powers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes