Mantra 6
Rishi: Within the ‘Ka’ (Kasmai devāya) hymn complex; seer attribution varies in later indices
Devata: Ka (the interrogative as a name for Prajāpati/Īśvara in ritual exegesis)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ढा येन॒ स्व॒ स्तभि॒तं येन॒ नाक॑: । यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मान॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
yéna dyáur ugrā́ pṛthivī́ ca dṛḍhā́ yéna svàḥ stabhitáṃ yéna nā́kaḥ | yó antárikṣe rájaso vimānáḥ kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
بِمَنْ ثُبِّتَتِ السَّماءُ الجبّارةُ والأرضُ وثُبِّتَتا؛ وبِمَنْ أُسْنِدَ العُلُوُّ، وبِمَنْ ثُبِّتَ الفَلَكُ. ذاكَ الذي في الفضاءِ الأوسطِ هو مُقَدِّرُ الرَّجَس—لأيِّ إلهٍ نُقيمُ العبادةَ بالهَفِس (القُربان)؟
Padapatha (Word Analysis)
येन । द्यौः । उग्रा । पृथिवी । च । दृढा । येन । स्वः । स्तभितम् । येन । नाकः । यः । अन्तरिक्षे । रजसः । विमानः । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ।
Word by Word
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यौःthe heaven/sky
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
उग्राmighty, fierce
उग्रा:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
दृढाfirm, fixed
दृढा:
Kartā
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वःthe heaven (svarga), the luminous world
स्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
स्तभितम्propped up, made firm
स्तभितम्:
Kartā
TypeParticiple
Rootस्तभ् (धातु) → स्तभित (कृदन्त)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नाकःthe heavenly vault, firmament
नाकः:
Kartā
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
रजसःof the region/space (rajas)
रजसः:
—
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
विमानःmeasurer/ordainer (one who measures out)
विमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
कस्मैto which (to whom)
कस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer/perform (worship)
विधेम:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्गः वि-
Entities Mentioned
K
Ka (Prajāpati/Īśvara as ‘the One’ indicated by the interrogative)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)A
Antarikṣa (Mid-air/atmosphere)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes