Mantra 10
Rishi: Traditionally ascribed within Vājasaneyin transmission to the Yājñavalkya-lineage (Śukla-Yajus redactional authority)
Devata: Prajāpati / Dhātṛ-Vidhātṛ (the Ordainer as cosmic architect)
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length)
Samhita Patha (Devanagari)
स नो॒ बन्धु॑र्जनि॒ता स वि॑धा॒ता धामा॑नि वेद॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । यत्र॑ दे॒वा अ॒मृत॑मानशा॒नास्तृ॒तीये॒ धाम॑न्न॒ध्यैर॑यन्त
Transliteration
sa no bándhur janitā́ sa vidhātā́ dhāmā́ni veda bhúvanāni víśvā | yátra devā́ amṛ́tam-ānaśānās tṛtī́ye dhā́mann adhyáirayan
Translation
هو قريبُنا ووالدُنا، وهو المُدبِّر؛ يَعرِفُ المساكنَ، جميعَ العوالم—حيث إنّ الآلهةَ، وقد نالوا الخلود، في المسكنِ الثالثِ أجرَوا (الشعيرةَ) على مسارِها.
Padapatha (Word Analysis)
सः । नः । बन्धुः । जनिता । सः । विधाता । धामानि । वेद । भुवनानि । विश्वा । यत्र । देवाः । अमृतम्-आनशानाः । तृतीये । धामन् । अध्यैरयन्त
Word by Word
सःhe / that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बन्धुःkinsman, friend, protector
बन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
जनिताbegetter, progenitor
जनिता:
Kartā
TypeNoun (agent) / participial
Root√जन् + तृच् (जनितृ > जनिता)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
विधाताdisposer, ordainer, creator
विधाता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootवि + √धा + तृच् (विधातृ > विधाता)
धामानिabodes, stations, seats
धामानि:
Karma
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
वेदknows
वेद:
Kartā
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू-न)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality, ambrosia
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
आनशानाःhaving attained, enjoying
आनशानाः:
Kartā
TypeParticiple (perfect/attained-state) used adjectivally
Rootआ + √अश् (व्याप्तौ/अश्नोतेः ‘to attain’) + क्त (परस्मैपदीय-भूतकृदन्त; ‘आनशान’)
तृतीयेin the third
तृतीये:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (ordinal)
Rootतृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
धामन्abode, station
धामन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधामन्
अध्यैupon, over (in/at)
अध्यै:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि + (इ/ए) — वैदिक-निपात/अव्यय (पदपूरण/उपसर्गवत्)
अरयन्तthey went / they moved
अरयन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√ऋ (गत्यर्थे) / √अर् (गत्यर्थे) — वैदिक रूप ‘अरयन्त’
Entities Mentioned
P
PrajāpatiD
DhātṛV
VidhātṛD
Devāḥ (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes