Mantra 43
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Prosperity-field: gṛhāḥ with cattle/food as invoked powers; functional devatā is kṣema-śānti.
Chandas: Yajus with benedictive refrain; not strictly a single classical metre.
Samhita Patha (Devanagari)
उप॑हूता इ॒ह गाव॒ उप॑हूता अजा॒वय॑: । अथो॒ अन्न॑स्य की॒लाल॒ उप॑हूतो गृ॒हेषु॑ नः । क्षेमा॑य व॒: शान्त्यै॒ प्रप॑द्ये शि॒वᳪ श॒ग्मᳪ शं॒यो: शं॒यो:
Transliteration
úpahūtā ihá gā́va úpahūtā ajāváyaḥ | átho ánnasya kīlā́la úpahūto gṛhéṣu naḥ | kṣémāya vaḥ śā́ntyai prá padyé śiváṃ śagmáṃ śaṃyóḥ śaṃyóḥ
Translation
مَدعوّةٌ إلى ههنا الأبقار، مَدعوّةٌ إلى ههنا الماعزُ والضأن؛ بل مَدعوٌّ إلى بيوتنا رحيقُ الطعامِ الحلو. لأمانكم، وللسلام، ألوذُ بالحميدِ النافع—بالرفاه، بالرفاه.
Padapatha (Word Analysis)
उप-हूताः । इह । गावः । उप-हूताः । अजा-अवयः । अथो इति । अन्नस्य । कीलालः । उप-हूतः । गृहेषु । नः । क्षेमाय । वः । शान्त्यै । प्र-पद्ये । शिवम् । शग्मम् । शम्-योः । शम्-योः
Word by Word
उप॑हूताः(are) invited / called
उप॑हूताः:
Kartā (विषय/कर्तृ-समान: ‘they are invited’)
TypeAdjective (past passive participle used predicatively)
Rootउप-√ह्वा (आह्वान) → उपहूत (कृदन्त) / प्रातिपदिक: उपहूत
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
गावःcows
गावः:
Kartā (विषय)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
उप॑हूताः(are) invited
उप॑हूताः:
Kartā (विषय)
TypeAdjective (PPP)
Rootउप-√ह्वा → उपहूत
अजाःgoats
अजाः:
Kartā (विषय)
TypeNoun
Rootअजा (प्रातिपदिक)
अवयःsheep
अवयः:
Kartā (विषय)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
अथोand also / moreover
अथो:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootअथ + उ (निपात)
अन्नस्यof food / of grain
अन्नस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
कीलालःsweet drink / sap / (rich) juice
कीलालः:
Kartā (विषय)
TypeNoun
Rootकीलाल (प्रातिपदिक)
उप॑हूतः(is) invited
उप॑हूतः:
Kartā (विषय)
TypeAdjective (PPP)
Rootउप-√ह्वा → उपहूत
गृहेषुin (our) houses
गृहेषु:
Adhikaraṇa (स्थान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for us; or of us, contextually ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
क्षेमायfor welfare / security
क्षेमाय:
Sampradāna (प्रयोजन/लाभ)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for you / of you)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शान्त्यैfor peace
शान्त्यै:
Sampradāna (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
प्रपद्येI resort to / I take refuge
प्रपद्ये:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√पद् (गत्यर्थ) आत्मनेपद
शिवम्the auspicious (state/thing)
शिवम्:
Karma (प्रपद्ये—कर्म)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशिव (प्रातिपदिक)
शग्मम्the beneficial / wholesome
शग्मम्:
Karma (प्रपद्ये—कर्म)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशग्म (प्रातिपदिक)
शंय॑ोःof/for well-being (dual-form expression)
शंय॑ोः:
सम्बन्ध/अधिकरण (idiomatic: ‘in/for well-being’)
TypeNoun (dual form)
Rootशंयोः (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समास: शम् + योस्/यस् ‘welfare, well-being’)
शंय॑ोःfor well-being, for well-being
शंय॑ोः:
सम्बन्ध/अधिकरण
TypeNoun (dual form)
Rootशंयोः (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
K
Kṣema (Security)Ś
Śānti (Peace)Ś
Śiva (Benign auspiciousness)Ś
Śagman (Wholesome well-being)G
Gṛhāḥ (Household sphere)G
Gāvaḥ / Ajāvayaḥ (Cows; goats & sheep)A
Annasya Kīlāla (Sweet sap/essence of food)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes