Mantra 22
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi assignment varies by anukramaṇī)
Devata: Agni (with gopati/guardian aspect; also implicitly the sacrificial order as ‘saṃhitā’)
Chandas: Mixed/prose-like yajus with embedded metrical cadence (yajus-formula; not a strict ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒ᳪहि॒तासि॑ विश्वरू॒प्यू॒र्जा मावि॑श गौप॒त्येन॑ । उप॑ त्वाग्ने दि॒वेदि॑वे॒ दोषा॑वस्तर्द्धि॒या व॒यम् । नमो॒ भर॑न्त॒ एम॑सि
Transliteration
saṃhitā́si viśvarūpī́ ūrjā́ mā́viśa gāupatyéna | úpa tvāgne divédivé dóṣāv astardhiyā́ vayám | námo bháranta émasi
Translation
أنتَ مُحكَمُ التراصّ، حسنُ الالتحام، ذو صورٍ شتّى؛ فادخلْ فيَّ بقوّةِ الغذاء (ūrjā) بسلطانِ راعي القطيع (gaupatya). وإليكَ، يا أغني، يومًا بعد يوم—عند المساء—نقتربُ بنماءٍ وزيادة، حاملينَ التحيةَ والخضوع؛ وبالتوقيرِ ندنو.
Padapatha (Word Analysis)
स॒म्-हि॒ता अ॑सि । वि॒श्व-रू॒पी । ऊ॒र्जा । मा । आ-वि॑श । गौ॒प॒त्येन॑ । उप॑ । त्वा॒ । अ॒ग्ने॒ । दि॒वे-दि॑वे । दोषा॑वः । त॒र्द्धि॒या । व॒यम् । नमः॑ । भर॑न्तः । ए॒म॒सि॒
Word by Word
स॒ᳪहि॒ता(thou art) the joined/combined (one), the Saṃhitā
स॒ᳪहि॒ता:
Kartā (वाक्ये विधेय-रूपेण) / विशेष्य
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक) < सम्-√धा (धातु) / √धा-निष्पन्न
असिthou art
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू)
विश्वरूप्याःof the all-formed / of manifold forms
विश्वरूप्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootविश्वरूप्य (प्रातिपदिक) [विश्व-रूप]
ऊर्जाःof nourishment/strength
ऊर्जाः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमा
आunto, into
आ:
(क्रियायोग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
विशenter
विश:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने)
गौपत्येनby/with the state of being a householder (gopati-hood)
गौपत्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगौपत्य (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
(क्रियायोग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप
त्वाthee
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day
दिवे:
Adhikaraṇa/सम्प्रदान (idiomatic: ‘for each day’)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day (day by day)
दिवे:
Adhikaraṇa/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दोषाःnights
दोषाः:
Adhikaraṇa (कालवाचक) / क्रियाविशेषण
TypeNoun
Rootदोषा (प्रातिपदिक)
अवस्तthou didst dwell / didst abide
अवस्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (निवासे) + अव (उपसर्ग)
ऋद्ध्याwith prosperity/increase
ऋद्ध्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋद्धि (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नमःobeisance
नमः:
Karma (अर्पणीय-वस्तु) / भाव
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
भरन्तःbearing, bringing (it)
भरन्तः:
Kartā (वयम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√भृ (भरणे) → भरत् (वर्तमान-कृदन्त)
एमसिwe go/approach
एमसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) / √अम्? (पाठभेदेषु) — पदपाठे ‘एमसि’ = ‘ए’ (उपसर्ग/प्रवृत्ति) + ‘मसि’ इति न; व्यवहारतः √इ (गच्छ) लट् 1p pl ‘इमसि’ इत्यस्य वैदिक-रूपम्
Entities Mentioned
A
AgniG
Gopati (Guardian/Herdsman aspect)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes