Mantra 48
Rishi: Vājasaneyin transmission.
Devata: Indeterminate/figurative; protective force (śarman) sought amid contest; possibly Indraic/Marutic martial sphere by implication.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒प॒र्णं व॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒: सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒: सं च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒: शर्म॑ यᳪसन्
Transliteration
suparṇáṃ vaste mṛgó asyā́ dánto góbhíḥ sannaddhā́ patati prasūtā́ | yátrā nárāḥ sáṃ ca ví ca drávanti tátrāsmábhyam íṣavaḥ śárma yaṃsan ||
Translation
تلبسُ هيئةً حسنةَ الجناحين؛ وسِنُّها كسِنِّ وحشٍ كاسر؛ وتُسَرَّجُ بالأبقار، فإذا أُطلِقَت اندفعت طائرة. حيثُ يَجري الرجالُ مجتمعين وحيثُ يَجري كلٌّ مُتفرّقًا، فهناكَ لتمنحْنا السهامُ (iṣavaḥ) مَلاذًا وحِماية.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒प॒र्णम् । व॒स्ते । मृ॒गः । अ॒स्याः । दन्तः॑ । गोभिः॑ । सन्न॑द्धाः । प॒त॒ति । प्र॒सू॒ता । यत्र॑ । नरः॑ । सम् । च॒ । वि । च॒ । द्रव॑न्ति । तत्र॑ । अ॒स्मभ्य॑म् । इष॑वः । शर्म॑ । यᳪसन् ।
Word by Word
सुपर्णम्the well-winged one (bird); having good wings
सुपर्णम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसुपर्ण
वस्तेdwells / rests / is clothed
वस्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वस् (वसँ निवासे/आच्छादने)
मृगःthe deer / wild animal
मृगः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमृग
अस्याःof her / of this (female)
अस्याः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: अस्य-)
दन्तःthe tooth / tusk
दन्तः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदन्त
गोभिःwith cows; by cows
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो
सन्नद्धाःbound together; fastened; equipped
सन्नद्धाः:
विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootसम्-√नह् (नहँ बन्धने)
पततिflies / falls / moves swiftly
पतति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पत् (पतँ गतौ)
प्रसूताbrought forth; produced; set in motion
प्रसूता:
विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootप्र-√सू (सू प्रसवे)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
नराःmen; persons
नराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच
विapart; asunder; in different directions
वि:
क्रियाविशेषण
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच
द्रवन्तिrun; rush
द्रवन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√द्रु (द्रु गतौ)
तत्रthere
तत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अस्मभ्यम्to us; for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
इषवःarrows; missiles
इषवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइषु
शर्मshelter; protection; comfort
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन्
यंसन्may they grant / may they bestow
यंसन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यमँ उपरमे/नियमे)
Entities Mentioned
I
Indra (implied martial sphere)M
Maruts (implied storm-host)Ś
Śarman (Protective shelter, personified quality)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes