Mantra 46
Rishi: Vājasaneyin transmission.
Devata: Pitaraḥ (Fathers).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
स्वा॒दु॒ष॒ᳪसद॑: पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒: शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑ध्राः स॒तोवी॑रा उ॒रवो॑ व्रातसा॒हाः
Transliteration
svādu-ṣaṃsádaḥ pítaro vayo-dhā́ḥ kṛ́cchre-śritáḥ śaktī́vanto gabhīrā́ḥ | citrá-senā íṣu-balā amṛ́dhrāḥ sato-vī́rā urávo vrāta-sāhā́ḥ ||
Translation
عذبُ المقامِ هم الآباءُ (Pitaraḥ)، واهبو قوّةِ الحياة؛ في الشدائدِ مقيمون، أقوياءُ عميقون. ذوو جموعٍ عجيبة، أشدّاءُ في السهام، لا يخذلون؛ أصحابُ أبطالٍ صادقين، واسعُو المدى، قاهرونَ للجماعة.
Padapatha (Word Analysis)
स्वा॒दु॒-ष॒म्॒सदः॑ । पि॒तरः॑ । व॒यः॒-धाः । कृ॑च्छ्रे॒-श्रितः॑ । शक्ती॑वन्तः । ग॒भी॒राः । चि॒त्र-से॑नाः । इषु॑-बलाः । अमृ॑ध्राः । स॒तो-वी॑राः । उ॒रवः॑ । व्रात॑-सा॒हाः ।
Word by Word
स्वादुषंसदःsweetly-praising / of pleasant praise
स्वादुषंसदः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्वादु-शंसद् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास) < स्वादु (adj.) + शंसद् (n./adj. from √शंस ‘to praise’)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
वयोधाःlife-sustaining / age-supporting
वयोधाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवयो-धा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘वयः’ + ‘धा’ = धा ‘placing/holding’)
कृच्छ्रश्रितःhaving resorted to hardship / abiding in austerity
कृच्छ्रश्रितः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र-श्रित (कृदन्त; कृच्छ्र + श्रित, past passive participle of √श्रि ‘to resort to, take refuge’)
शक्तीवन्तःpowerful, possessing शक्ति
शक्तीवन्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशक्ति-वत् (प्रातिपदिक; -वत् possessive)
गभीराःdeep, profound
गभीराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootगभीर (प्रातिपदिक)
चित्रसेनाःhaving wondrous hosts / of brilliant armies
चित्रसेनाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचित्र-सेना (प्रातिपदिक; समास)
इषुबलाःhaving arrow-strength / strong in missiles
इषुबलाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootइषु-बल (प्रातिपदिक; समास)
अमृध्राःunharming, unhostile
अमृध्राः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-मृध्र (प्रातिपदिक; नञ्-समास; मृध्र ‘harmful/hostile’ < √मृध ‘to be hostile’)
सतोवीराःhaving true heroes / with good heroes
सतोवीराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसतस्-वीर (प्रातिपदिक; समास: सतस्/सत् ‘true/good’ + वीर)
उरवःbroad, wide, expansive
उरवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
व्रातसाहाःoverpowering hosts / victorious over bands
व्रातसाहाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootव्रात-साह (प्रातिपदिक; समास: व्रात ‘troop/host’ + साह ‘conquering, overpowering’ < √सह ‘to overcome’)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes