Mantra 41
Rishi: Not specified for this unit.
Devata: Ārtnī (bow-ends) / Dhanuḥ as functional deity; victory over amitra.
Chandas: Triṣṭubh-like.
Samhita Patha (Devanagari)
ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृतामु॒पस्थे॑ । अप॒ शत्रू॑न् विध्यताᳪ संविदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रा॑न्
Transliteration
té ācarántī samáneva yóṣā mā́teva putráṃ bíbhratām upásthe | ápa śátrūn vidhyatāṃ saṃvidānē ā́rtnī imé víṣphurantī amítrān
Translation
متحرّكتان معًا في اللقاء، كفتاةٍ في المواجهة؛ وكأمٍّ تحمل ابنها في حجرها. فلتثقبْ طرفا القوس هذان، وهما على وفاق، الأعداءَ وتُبعِدْهم؛ إن هاتين العُرْوَتَيْن ترتجفان على الأَمِتْرا (الأعداء).
Padapatha (Word Analysis)
ते । आचरन्ती । समना-इव । योषा । माता-इव । पुत्रम् । बिभृताम् । उपस्थे । अप । शत्रून् । विध्यताम् । संविदाने । आर्त्नी । इमे । विष्फुरन्ती । अमित्रान्
Word by Word
तेthey (those)
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आचरन्तीmoving/acting, proceeding
आचरन्ती:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootआ-चर् (धातु)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अनalong, in sequence
अन:
—
TypeIndeclinable
Rootअन (अव्यय)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
योषाa young woman
योषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
बिभृताम्let them bear/hold
बिभृताम्:
—
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
उपस्थेin the lap
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
विध्यतstrike/pierce!
विध्यत:
—
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (धातु) + वि-
संविदानेwhen/while (you two) are in agreement/acting together
संविदाने:
अधिकरण
TypeVerb (participle)
Rootसम्-विद् (धातु)
आर्त्नीthe two ends/bow-ends (two arms/ends)
आर्त्नी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआर्त्नी (प्रातिपदिक; ‘आर्त्नि’)
इमेthese two
इमे:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विष्फुरन्तीquivering, vibrating
विष्फुरन्ती:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootवि-स्फुर् (धातु)
अमित्रान्foes
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Ārtnī (bow-ends)D
Dhanuḥ (the bow, as functional deity)I
Indra (implied)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes