Mantra 44
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)
Devata: Indra (strengthened by Barhis as divine boundary-power)
Chandas: Kakubh
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वं ब॒र्हिर्वारि॑तीनां दे॒वमिन्द्रं॑ वयो॒धसं॑ दे॒वं दे॒वम॑वर्धयत् । क॒कुभा॒ छन्द॑सेन्द्रि॒यं यश॒ इन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑
Transliteration
de·vám barhír vā́ritīnām de·vám índraṁ vayo·dhásaṁ de·vám de·vám avardhayat | kakúbhā́ chándasendriyáṁ yáśa índre váyo dádhad vasu·váne vasu·dhéyasya vétu yája
Translation
البارْهِسُ الإلهيّ، الدافعُ للمُعَوِّقين، قوّى الإله إندرا، مُقيمَ القوّة والحياة. وبوزنِ «كَكُبْه» (قوّى) بأسَ إندرا؛ واضعًا في إندرا «يَشَس» (المجدَ) والقوّة—لأجل نيلِ الخيرات، ولأجل تثبيتِ الثروة—فليظفرْ بها: قدِّمِ القربانَ (يَجْنَا)!
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वम् । ब॒र्हिः । वारि॑तीनाम् । दे॒वम् । इन्द्र॑म् । वयः॒धस॑म् । दे॒वम् । दे॒वम् । अ॒व॒र्ध॒य॒त् । क॒कुभा॑ । छन्द॑सा । इन्द्रि॒यम् । यशः॑ । इन्द्रे॑ । वयः॒ । दध॑त् । वसु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । वेतु॑ । यज॑
Word by Word
देवम्the god (as object)
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
वारितीनाम्of the restrainers/warders (varitīs)
वारितीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवारिती (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strengthening life/vigour; life-giving
वयोधसम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवर्धयत्increased, made grow
अवर्धयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + अव-
ककुभाby/with the ‘kakubhā’ (a metre/wing-like support)
ककुभा:
करण
TypeNoun
Rootककुभ्/ककुभा (प्रातिपदिक)
छन्दसाby the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigour, faculty
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
यशःglory, fame
यशः:
कर्म
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/with Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality, life, strength
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (कृदन्तकर्तृ)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
वसुवनेin the winning of wealth; in the wealth-grove (contextual)
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वेतुmay it obtain/attain; let it win
वेतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद्/वेत् (धातु: √विद् ‘to know/obtain’ → वेतु, विधिलिङ्/आशीर्लिङ् रूपेण प्रार्थना)
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
B
BarhisI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes