Mantra 45

Rishi: Yājñavalkya (school attribution; many Agnicayana identifications are transmitted under the Vājasaneyin lineage)

Devata: Saṁvatsara / Kāla as Prajāpati (implicit); secondarily Agni (via suparṇa/establishment)

Chandas: Mixed/prose-formulaic yajus (not a single fixed ṛc-metre)

Samhita Patha (Devanagari)

सं॒व॒त्स॒रो॒ऽसि परिवत्स॒रो॒ऽसीदावत्स॒रो॒ऽसीद्वत्स॒रो॒ऽसि वत्स॒रो॒ऽसि । उ॒षस॑स्ते कल्पन्तामहोरा॒त्रास्ते॑ कल्पन्तामर्धमा॒सास्ते॑ कल्पन्तां मा॒सास्ते कल्पन्तामृ॒तव॑स्ते कल्पन्ताᳪ संवत्स॒रस्ते॑ कल्पताम् । प्रेत्या॒ एत्यै॒ सं चाञ्च॒ प्र च॑ सारय । सुप॒र्ण॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒व: सी॑द

Transliteration

saṁvatsaró ’si parivatsaró ’sīdāvatsaró ’sīdvátsaró ’si vatsaró ’si | uṣásaḥ te kalpantām ahorātrā́s te kalpantām ardhamāsā́s te kalpantāṁ mā́sās te kalpantām ṛtávaḥ te kalpantāṁ saṁvatsarás te kalpatām | prétyā́ étyai sám cā́ñca prá ca sā́raya | supárṇacid asi táyā devátayā ’ṅgirasvád dhruváḥ sīda

Translation

أنتَ السَّنَةُ (سَمْفَتْسَرَ)؛ وأنتَ السَّنَةُ الدائرةُ (بَرِفَتْسَرَ)؛ وأنتَ سَنَةُ الحاضرِ (إِدَافَتْسَرَ)؛ وأنتَ السَّنَةُ المتحقِّقةُ (إِدْفَتْسَرَ)؛ أنتَ السَّنَةُ—نعم، السَّنَةُ. فلتُهَيَّأْ لكَ الأُصُبُحُ (أُشَس) على وجهِها؛ ولتُهَيَّأْ لكَ الأيّامُ واللّيالي على وجهِها؛ ولتُهَيَّأْ لكَ أنصافُ الشهور (أَرْدْهَمَاس) على وجهِها؛ ولتُهَيَّأْ لكَ الشهورُ على وجهِها؛ ولتُهَيَّأْ لكَ الفصولُ (رِتُو) على وجهِها؛ ولْيُهَيَّأْ لكَ سَمْفَتْسَرُ على وجهِه. امضِ ثم ائتِ؛ واجمعْ ثم انشرْ. أنتَ أيضًا سُوبَرْنَا؛ وبتلك الإلهة، يا من هو من نسلِ أَنْغِيرَس، اجلسْ ثابتًا راسخًا.

Padapatha (Word Analysis)

संवत्सरः असि । परिवत्सरः असि । इदावत्सरः असि । इद्वत्सरः असि । वत्सरः असि । वत्सरः असि । उषसः ते कल्पन्ताम् । अहोरात्राः ते कल्पन्ताम् । अर्धमासाः ते कल्पन्ताम् । मासाः ते कल्पन्ताम् । ऋतवः ते कल्पन्ताम् । संवत्सरः ते कल्पताम् । प्र-इत्य । एत्यै । सम् च । अञ्च । प्र च । सारय । सुपर्ण-चित् असि । तया देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवः । सीद

Entities Mentioned

• Saṁvatsara (Year) / Kāla
• Prajāpati
• Uṣas (Dawns)
• Ahorātra (Day-Night)
• Ṛtavaḥ (Seasons)
• Agni (secondary)