Mantra 44
Rishi: RV attribution to be verified by source identification.
Devata: Agni (as ūrjo napāt / havyadātṛ).
Chandas: To be confirmed from RV source.
Samhita Patha (Devanagari)
ऊ॒र्जो नपा॑त॒ᳪ स हि॒नायम॑स्म॒युर्दाशे॑म ह॒व्यदा॑तये । भुव॒द्वाजे॑ष्ववि॒ता भुव॑द्वृ॒ध उ॒त त्रा॒ता त॒नूना॑म्
Transliteration
ūrjó napātaṃ sá hinā́yam asmayúr dā́śema havyádātaye | bhúvad vā́jeṣv avitā́ bhúvad vṛdhá utá trātā́ tanū́nām ||
Translation
نَسْلُ القُوت (Ūrja)، فهو المُحَرِّكُ، المُيَسَّرُ لنا—فلنعبده لأجلِ مَنْحِ القُرْبان. لِيَكُنْ عَوْنًا لنا في الغنائم، ولْيَكُنْ مُنْمِيًا، بل مُنْقِذًا لأبدانِنا.
Padapatha (Word Analysis)
ऊ॒र्जः । नपा॑तम् । सः । हि॒नाय॑म् । अ॒स्म॒युः । दाशे॑म । ह॒व्यदा॑तये । भुव॑त् । वाजे॑षु । अ॒वि॒ता । भुव॑त् । वृ॒धः । उ॒त । त्रा॒ता । त॒नूना॑म् ।
Word by Word
ऊर्जःof nourishment/strength
ऊर्जः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज्/ऊर्जा)
नपातम्the offspring/son
नपातम्:
कर्म (object of implied praise/invocation)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (subject)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
हिindeed/for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
नायम्not this one / not he
नायम्:
कर्तृ (in negated clause)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) + न (निषेध)
अस्मयुःnot foolish; not deluded
अस्मयुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअस्मयु (प्रातिपदिक)
दाशेमmay we worship/offer
दाशेम:
कर्तृ (we as doers)
TypeVerb
Rootदाś्/दाश् (धातु: दाश् ‘to worship/offer’)
हव्यदातयेfor the giving of oblations
हव्यदातये:
सम्प्रदान (for the purpose/recipient)
TypeNoun
Rootहव्यदाति (प्रातिपदिक; हव्य + दाति)
भुवत्be (you)
भुवत्:
कर्तृ (imperative predication)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
वाजेषुin prizes/strengths
वाजेषु:
अधिकरण (in/among)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अविताprotector
अविता:
कर्तृ (predicate nominative)
TypeNoun
Rootअवितृ (प्रातिपदिक; from अव् ‘to protect’)
भुवत्be (you)
भुवत्:
कर्तृ (imperative predication)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
वृधःincreaser
वृधः:
कर्तृ (predicate nominative)
TypeNoun
Rootवृध् (प्रातिपदिक; ‘increaser/grower’)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
त्राताsaviour/protector
त्राता:
कर्तृ (predicate nominative)
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक; from त्रै ‘to protect’)
तनूनाम्of (our) bodies/persons
तनूनाम्:
सम्बन्ध (of whom)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Ūrjo Napāt)V
Vāja (as ‘prizes/strength’ domain)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes