Shukla Yajur Veda — Adhyaya 26, Mantra 12
Rishi: Ṛgvedic provenance (Agni-stuti tradition; seer to be fixed by RV source-identification)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type (to be confirmed by RV source match)
Samhita Patha (Devanagari)
यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो । महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते
Transliteration
yád vāhíṣṭhaṃ tád agnáye bṛhád arca vibhāvaso | mahíṣīva tvád rayís tvád vājā́ údīrate
Translation
ما كان أشدَّ ما يكونُ قدرةً على الحمل—فأنشدْ ذلك المديحَ السامي لأغني، أيّها المتلألئ؛ وكأنها ملكةٌ جليلة، فمنك تنبعُ العطايا، ومنك تنهضُ جوائزُ القوّة.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । वाहिष्ठम् । तत् । अग्नये । बृहत् । अर्च । विभावसो इति । महिषी-इव । त्वत् । रयिः । त्वत् । वाजाः । उदीरते ।
Word by Word
यत्which/that (what)
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाहिष्ठम्most conveying/most transporting (best carrier)
वाहिष्ठम्:
विशेषणम् (यत् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवाहिष्ठ (प्रातिपदिक; ‘वाह’/‘वह’ धातोः—वहति इति; श्रेष्ठार्थे इष्ठ-प्रत्ययः)
तत्that
तत्:
कर्म (अर्च इत्यस्य—‘that’ to be praised)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान (to/for Agni)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
कर्मविशेषणम् (अर्च—‘greatly/a great [hymn]’)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
अर्चpraise (sing)
अर्च:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
विभावसोO radiant one (Agni)
विभावसो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootविभावसु (प्रातिपदिक)
महिषीa queen/cow (buffalo-cow), a mighty female
महिषी:
उपमान/कर्तृ (इव-सम्बन्धेन)
TypeNoun
Rootमहिषी (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (from you)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ (उदीरते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (from you)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजाःprizes, strengths, bounties
वाजाः:
कर्तृ (उदीरते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
उदीरतेarise, are set in motion, spring forth
उदीरते:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-ईर् (धातु; ‘उद्’ उपसर्गः + ईर्)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes