Mantra 32
Rishi: Traditional attribution within Vājasaneyin transmission (often treated as a well-known Ṛgvedic borrowing into Yajus usage)
Devata: Dadhikrāvan (divine/heroic horse-power)
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and length)
Samhita Patha (Devanagari)
द॒धि॒क्राव्णो॑ अकारिषं जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिन॑: । सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒त्प्र ण॒ आयू॑ᳪषि तारिषत्
Transliteration
dadhikrā́vṇo akāriṣaṃ jiṣṇór áśvasya vājínaḥ | surabhí no múkhā karat prá ṇa ā́yūṃṣi tāriṣat ||
Translation
قد صغتُ ترنيمةً لِدَذِكْرَافان (Dadhikrāvan)، لذلك الجوادِ الظافرِ الكاسبِ للجائزة؛ فليجعل أفواهَنا طيّبةَ الرائحة، وليحمل أعمارَنا قُدُمًا إلى السلامة.
Padapatha (Word Analysis)
दधिक्राव्णः । अकारिषम् । जिष्णोः । अश्वस्य । वाजिनः । सुरभि । नः । मुखात् । करत् । प्र । नः । आयूंषि । तारिषत्
Word by Word
दधिक्राव्णःof Dadhikrāvan (a divine steed)
दधिक्राव्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (proper name)
Rootदधिक्रावन् (प्रातिपदिक)
अकारिषम्I have made / I performed
अकारिषम्:
कर्तृ (speaker as agent)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
जिष्णोःof the victorious one
जिष्णोः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootजिष्णु (प्रातिपदिक)
अश्वस्यof the horse
अश्वस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाजिनःof the swift/strong (steed), the prize-winner
वाजिनः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used as noun)
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
सुरभिfragrant, sweet-smelling
सुरभि:
कर्म (result/object-compl.)
TypeAdjective
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / of us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मुखात्from the mouth
मुखात्:
अपादान
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
करत्may (he/it) make
करत्:
कर्तृ (he/it as agent)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
नःour
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आयूँषिlifespans, vital powers
आयूँषि:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
तारिषत्may (he/it) carry across / prolong / save
तारिषत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) [तारयति]
Entities Mentioned
D
DadhikrāvanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes