Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 19
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Gaṇapati / Bṛhaspati-like lordship function (Vājasaneyin epithetic theology); also ‘Vasu’ as addressed
Chandas: Triṣṭubh-like opening; closing is shorter, refrain-like
Samhita Patha (Devanagari)
ग॒णानां॑ त्वा ग॒णप॑तिᳪ हवामहे प्रि॒याणां॑ त्वा प्रि॒यप॑तिᳪ हवामहे नि॒धीनां॑ त्वा॑ निधि॒पति॑ᳪ हवामहे वसो मम । आहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धम्
Transliteration
gaṇā́nāṃ tvā gaṇápatim havāmahe priyā́nāṃ tvā priyápatim havāmahe nidhī́nāṃ tvā nidhípatim havāmahe vaso mama | ā́ham ajāni garbhadhámā tvám ajāsi garbhadhám ||
Translation
إيّاك، ربَّ الجموع (الغاṇa)، ربَّ الجموع ندعوك؛ وإيّاك، ربَّ ما هو محبوب، ربَّ ما هو محبوب ندعوك؛ وإيّاك، ربَّ الكنوز، ربَّ الكنوز ندعوك—يا فاسو، كن لي. لقد عرفتُ حاملَ الرَّحِم؛ وأنتَ قد أنجبتَ حاملَ الرَّحِم.
Padapatha (Word Analysis)
गणानाम् । त्वा । गणपतिम् । हवामहे । प्रियाणाम् । त्वा । प्रियपतिम् । हवामहे । निधीनाम् । त्वा । निधिपतिम् । हवामहे । वसो । मम । आ । अहम् । अजानि । गर्भधम् । आ । त्वम् । अजासि । गर्भधम् ।
Word by Word
गणानाम्of the groups/hosts
गणानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गणपतिम्the lord of the hosts (Gaṇapati)
गणपतिम्:
कर्म (विशेषण/उपपद-सम्बन्धः: त्वा … गणपतिम्)
TypeNoun
Rootगणपति (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke/call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति/आह्वयति)
प्रियाणाम्of the dear ones/beloved
प्रियाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
प्रियपतिम्lord of the dear ones
प्रियपतिम्:
कर्म (त्वा … प्रियपतिम्)
TypeNoun
Rootप्रियपति (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा
निधीनाम्of the treasures/deposits
निधीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
निधिपतिम्lord of treasures
निधिपतिम्:
कर्म (त्वा … निधिपतिम्)
TypeNoun
Rootनिधिपति (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा
वसोO Vasu / O bountiful one
वसो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवसु (प्रातिपदिक)
ममof me / my
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
अजानिI begot / I generated
अजानि:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जायते) / caus. √जनय्? (here: ‘beget’)
गर्भधम्the embryo-bearer / the one who bears the germ
गर्भधम्:
कर्म
TypeAdjective (used as noun)
Rootगर्भध (प्रातिपदिक; ‘womb-placing/embryo-bearing’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अजासिyou beget / you generate
अजासि:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जायते) / √जन् (जनति) (here: ‘beget’)
गर्भधम्the embryo-bearer / germ-bearing one
गर्भधम्:
कर्म
TypeAdjective (used as noun)
Rootगर्भध (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
G
Gaṇapati (Gaṇānāṃ pati)P
Priyapati (Lord of the beloved)N
Nidhipati (Lord of treasures)V
VasuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes