Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi assignment not explicit in the given excerpt)
Devata: Vasus–Rudras–Ādityas; Dyāvāpṛthivī; Mitra-Varuṇa; Maruts; Agni
Chandas: Mixed/prose-yajus with embedded rhythmic cola (not a single fixed chandas; characteristic of Yajurvedic yajus-formulas)

वसु॑भ्यस्त्वा रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा ऽऽदि॒त्येभ्य॑स्त्वा॒ संजा॑नाथां द्यावापृथिवी मि॒त्रावरु॑णौ त्वा॒ वृष्ट्या॑वताम् । व्यन्तु॒ वयो॒क्तᳪ रिहा॑णा म॒रुतां॒ पृषतीर्गच्छ व॒शा पृश्नि॑र्भू॒त्वा दिवं॑ गच्छ॒ ततो॑ नो॒ वृष्टि॒माव॑ह । च॒क्षु॒ष्पा अ॑ग्नेऽसि॒ चक्षु॑र्मे पाहि

vásubhyas tvā rudrébhyas tvā ādityébhyas tvā saṃjā́nāthāṃ dyāvāpṛthivī mitrā́varuṇau tvā vṛ́ṣṭyāvatām | vyàntu váyo uktáṃ rihā́ṇā marútāṃ pṛ́ṣatīr gaccha vaśā́ pṛ́śnir bhūtvā diváṃ gaccha táto no vṛ́ṣṭim ā́vaha | cákṣuṣpā agne ’si cákṣur me pāhi

إلى الفَسُو (Vasus) أنتَ (أُقَدِّمُكَ)؛ وإلى الرُّدْرَة (Rudras) أنتَ؛ وإلى الآدِتْيَة (Ādityas) أنتَ. لْتُؤَلِّفِ السماءُ والأرضُ بينك في وفاق؛ ولْيُغْدِقْ مِتْرَا وَفَرُونَة (Mitra وVaruṇa) عليك المطر. ولْتُطْرَدِ القوى المُجَنَّحَةُ التي تَقْرِضُ وتُفْنِي. امضِ كجماعةِ المَرُوت (Maruts) المُرَقَّطَة؛ وكبقرةٍ عاقرٍ، صائراً بْرِشْنِي (Pṛśni)، امضِ إلى السماء؛ ومن هناك اجلبْ لنا المطر. أنتَ ذو بصرٍ، يا أَغْنِي (Agni)؛ فاحفظْ بصري.

वसु॑भ्यः । त्वा । रु॒द्रेभ्यः॑ । त्वा । आ॒दि॒त्येभ्यः॑ । त्वा । सं-जा॑नाथाम् । द्यावा-पृथिवी इति । मि॒त्रा-वरु॑णौ । त्वा । वृष्ट्या॑-वताम् । वि-अन्तु॑ । वयः॑ । उ॒क्तम् । रिहा॑णाः । म॒रुताम्॑ । पृषतीः॑ । गच्छ । व॒शा । पृश्निः॑ । भू॒त्वा । दिवम् । गच्छ । ततः॑ । नः॒ । वृष्टि॑म् । आ-वह । च॒क्षु॒ष्पाः । अ॒ग्ने । अ॒सि । चक्षुः॑ । मे॒ । पाहि

वसुभ्यःto/for the Vasus
वसुभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवसु
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
रुद्रेभ्यःto/for the Rudras
रुद्रेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरुद्र
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
आदित्येभ्यःto/for the Ādityas
आदित्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआदित्य
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
संजानाथाम्may you two recognize/agree upon (accept)
संजानाथाम्:
कर्तृ (आह्वान/विधि)
TypeVerb
Rootसम् + √ज्ञा (जानाति)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)
वृष्ट्यावताम्may (they) be endowed with rain
वृष्ट्यावताम्:
कर्तृ (आशीर्वाद)
TypeAdjective
Rootवृष्टि + वत्
व्यन्तुlet them blow/fan forth
व्यन्तु:
कर्तृ
TypeVerb
Rootवि + √अन् (अनति/अनुते) अथवा √वा (वाति) वैदिक प्रयोगे
वयःvigor/life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्
उक्तम्spoken/uttered
उक्तम्:
कर्म/विशेषण
TypeParticiple
Root√वच् (उच्यते) → उक्त
रिहाणाःlicking/consuming
रिहाणाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√रिह् (लेहने) → रिहाण
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमरुत्
पृषतीःthe speckled (deer/cows)
पृषतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootपृषती
गच्छgo
गच्छ:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम्
वशाthe vashā-cow (a sacrificial cow)
वशा:
कर्तृ/सम्बोधन (प्रयोगानुसार)
TypeNoun
Rootवशा
पृश्निःthe speckled one
पृश्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृश्नि
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल
TypeGerund
Root√भू
दिवम्to heaven
दिवम्:
कर्म/गति-लक्ष्य
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौः) / दिव
गच्छgo
गच्छ:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√गम्
ततःfrom there/thereupon
ततः:
अपादान/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः
नःfor us/our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वृष्टिम्rain
वृष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृष्टि
आवहbring (hither)
आवह:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Rootआ + √वह
चक्षुष्पाःpossessing sight
चक्षुष्पाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचक्षुस् + पा (पायिन्/पातृ) → चक्षुष्पा
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
असिyou are
असि:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस्
चक्षुः(the) eye/sight
चक्षुः:
प्रेडिकेट-नाम
TypeNoun
Rootचक्षुस्
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पाहिprotect
पाहि:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Root√पा (पालने)
V
Vasus
R
Rudras
Ā
Ādityas
D
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
M
Mitra–Varuṇa
M
Maruts
A
Agni (cakṣuṣpā)