Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 94
Rishi: Vājasaneyin tradition (specific ṛṣi uncertain for this unit).
Devata: Sarasvatī; Aśvins; Indra; Varuṇa (by comparison).
Chandas: To be metrically verified (likely Tr̥ṣṭubh/Jagatī tendencies).
Samhita Patha (Devanagari)
सर॑स्वती॒ योन्यां॒ गर्भ॑म॒न्तर॒श्विभ्यां॒ पत्नी॒ सुकृ॑तं बिभर्ति । अ॒पाᳪ रसे॑न॒ वरु॑णो॒ न साम्नेन्द्र॑ᳪ श्रि॒यै ज॒नय॑न्न॒प्सु राजा॑
Transliteration
sárasvatī yónyāṃ gárbham antár aśvíbhyāṃ pátnī súkṛtaṃ bibharti | apā́ṃ rásena váruṇo ná sāmnéndraṃ śríyai jánayann apsú rājā́
Translation
سَرَسْوَتِي، في الرَّحِم، تحملُ الجنينَ في داخلها؛ وبصفتها زوجةً للأَشْوِنَيْنِ تُقيمُ العملَ المُحكَم. وبعُصارةِ المياه—كما فَرُونَةُ بالترنيمةِ المقدّسة—يُولِدُ الملكُ في المياهِ إندرا لأجلِ البهاء.
Padapatha (Word Analysis)
सर॑स्वती । योन्यां॑ । गर्भ॑म् । अ॒न्तः । अ॒श्विभ्या॑म् । पत्नी॑ । सु-कृ॑तम् । बि॒भ॒र्ति । अ॒पाम् । रसे॑न । वरु॑णः । न । साम्ना॑ । इन्द्र॑म् । श्रि॒यै । ज॒नय॑न् । अ॒प्सु । राजा॑
Word by Word
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
योन्याम्in the womb/source
योन्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
गर्भम्embryo, foetus
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
अश्विभ्याम्by/with the Aśvins
अश्विभ्याम्:
करण
TypeNoun (Dual deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
पत्नी(their) wife/consort
पत्नी:
कर्तृ (अपपद-सम्बन्धः: अश्विभ्याम्) तथा/वा विशेषण-भावेन
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
सुकृतम्good deed/merit; well-made (thing)
सुकृतम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
बिभर्तिbears, carries, supports
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
रसेनwith sap/essence
रसेन:
करण
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun (Deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
साम्नाwith a sāman-chant
साम्ना:
करण
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (Deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
श्रियेfor prosperity/splendour
श्रिये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ-विशेषण (वरुणस्य)
TypeVerb (present participle)
Root√जन् (जनने) → जनय (णिच्)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्तृ (वरुणस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SarasvatīA
AśvinsI
IndraV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes