Mantra 80
Rishi: Kavi/Manīṣin tradition (anonymous seerly voice; later attribution varies)
Devata: Aśvins, Savitar, Sarasvatī, Varuṇa (with Indra’s ‘rūpa’ as the produced effect)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
सीसे॑न॒ तन्त्रं॒ मन॑सा मनी॒षिण॑ ऊर्णासू॒त्रेण॑ क॒वयो॑ वयन्ति । अ॒श्विना॑ य॒ज्ञᳪ स॑वि॒ता सर॑स्व॒तीन्द्र॑स्य रू॒पं वरु॑णो भिष॒ज्यन्
Transliteration
sīséna tantraṃ mánasā manīṣíṇa ū́rṇāsūtréṇa kaváyo vayanti | aśvínā yajñáṃ savitā́ sárasvatī́ndrasyá rūpáṃ váruṇo bhiṣajyán
Translation
بالرَّصاصِ (ثِقلاً) ينسُجُ الحكماءُ، بالعقل، السَّدى؛ وبخيطٍ من صوفٍ ينسُجُه الكَفَنةُ (الرُّؤاة). الأشفِنانِ (ينسُجان) اليَجْنَة؛ وسافيتَر، وسَرَسْوَتي—(يُصوِّران) صورةَ إندرا؛ وفارونا، طبيباً، (يُصلِحُها).
Padapatha (Word Analysis)
सीसे॑न । तन्त्र॑म् । मन॑सा । मनी॒षिणः॑ । ऊर्णा॑-सू॒त्रेण॑ । क॒वयः॑ । व॒य॒न्ति॒ । अ॒श्विना॑ । य॒ज्ञम् । स॒वि॒ता । सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य । रू॒पम् । वरु॑णः । भि॒ष॒ज्यन्
Word by Word
सीसेनwith lead
सीसेन:
करण
TypeNoun
Rootसीस (प्रातिपदिक; ‘सीसा’ = lead)
तन्त्रम्the warp / loom-arrangement
तन्त्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतन्त्र (प्रातिपदिक)
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मनीषिणःthe wise / thoughtful ones
मनीषिणः:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun)
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
ऊर्णासूत्रेणwith a wool-thread
ऊर्णासूत्रेण:
करण
TypeNoun
Rootऊर्णा-सूत्र (समास; ऊर्णा + सूत्र)
कवयःthe seers / poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
वयन्तिthey weave
वयन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वे (वयति) ‘to weave’
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (द्विवचन-प्रातिपदिक; देवता)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक; देवता)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक; देवता)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रूपम्form / appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक; देवता)
भिषज्यन्healing / acting as physician
भिषज्यन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerbal adjective (participle)
Root√भिषज् ‘to heal, act as physician’ (वर्तमान कृदन्त)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SavitarS
SarasvatīI
IndraV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes