Mantra 65
Rishi: Verify in Vājasaneyin anukramaṇī for VS 19.65.
Devata: Agni (as mediator to Pitṛs and Devas)
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī mixed cadence typical of VS Pitṛ passages (confirm by scan).
Samhita Patha (Devanagari)
यो अ॒ग्निः क॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन् यक्ष॑दृता॒वृध॑: । प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ
Transliteration
yó agníḥ kavyavā́hanaḥ pitṝ́n yákṣad ṛtā́vṛdhaḥ | prédu havyā́ni vocati devébhyaś ca pitṛ́bhya ā́
Translation
ليقم أغني، حاملُ قربانِ الأسلاف (kavyavāhana)، مُنمّي الـṚta (النظام المقدّس)، بعبادةِ الآباء (Pitṛ) على الوجه الحقّ. ولْيُعلِنْ من فوره القرابينَ—للآلهة وللآباء—لتتوجّه إلى هنا.
Padapatha (Word Analysis)
यः । अग्निः । कव्य-वाहनः । पितॄन् । यक्षत् । ऋत-वृधः । प्र । इत् । उ । हव्यानि । वोचति । देवेभ्यः । च । पितृभ्यः । आ
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कव्यवाहनःcarrier of the kavyas (funeral/ancestral offerings)
कव्यवाहनः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootकव्य-वाहन (प्रातिपदिक; समासः)
पितॄन्the Fathers/ancestors
पितॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
यक्षत्may he worship/propitiate
यक्षत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु) → यक्ष (लुङ्/आशीर्लिङ्-रूप; वैदिक)
ऋतावृधःgrown/strengthened by ṛta (cosmic order)
ऋतावृधः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋत-आ-वृध (प्रातिपदिक; समासः)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
इदुindeed, just
इदु:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात; वैदिक)
हव्यानिoblations (things to be offered)
हव्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
वोचतिspeaks, utters
वोचति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पितृभ्यःto/for the Fathers (ancestors)
पितृभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
आhither, unto (towards)
आ:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)P
Pitṛs (Fathers/Ancestors)D
Devas (Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes