Mantra 67
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Svar/Jyotis (solar-heavenly light) as goal; implicit cosmic deities of the three worlds
Chandas: Triṣṭubh-like (ṛc-style ascent formula)
Samhita Patha (Devanagari)
पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒माऽरु॑हम॒न्तरि॑क्षा॒द्दिव॒मारु॑हम् । दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठात् स्व॒र्ज्योति॑रगाम॒हम्
Transliteration
pṛthivyā́ ahám úd antárikṣam ā́ruham antárikṣād dívam ā́ruham | divó nā́kasya pṛṣṭhā́t svàr jyótiḥ agām ahám
Translation
من الأرض صعدتُ إلى الأنتاريكشا (الفضاء الوسط)؛ ومن الأنتاريكشا صعدتُ إلى دياو (السماء). ومن ظهر قُبّة السماء بلغتُ نور «سْفَه».
Padapatha (Word Analysis)
पृ॒थि॒व्याः । अ॒हम् । उत् । अ॒न्तरि॑क्षम् । आ । अ॒रु॒हम् । अ॒न्तरि॑क्षात् । दि॒वम् । आ । अ॒रु॒हम् । दि॒वः । नाक॑स्य । पृ॒ष्ठात् । स्वः॑ । ज्योतिः॑ । अ॒गा॒म् । अ॒हम्
Word by Word
पृथिव्याःfrom the earth
पृथिव्याः:
अपादान
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उद्up, out
उद्:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग/अव्यय)
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अरुहम्I ascended
अरुहम्:
—
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे)
अन्तरिक्षात्from the midspace
अन्तरिक्षात्:
अपादान
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अरुहम्I ascended
अरुहम्:
—
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
नाकस्यof the firmament/sky (nāka)
नाकस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
पृष्ठात्from the back/top
पृष्ठात्:
अपादान
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
स्वःto heaven; in the heavenly world
स्वः:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम)
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अगाम्I went, I reached
अगाम्:
—
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ गतौ)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
Pṛthivī (Earth)A
Antarikṣa (Mid-air)D
Dyu/Div (Heaven)S
Svàr-jyotis (Heavenly light)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes