Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 64

Rishi: Traditional attribution within the Vājasaneyin transmission (often linked to Yājñavalkya lineage for the Saṃhitā corpus).
Devata: Prajāpati/Paramēṣṭhin; Sūrya as protective overseer; prāṇas as functional deities (devatā-bandhu).
Chandas: Mixed/prose-formulaic yajus (non-metrical sacrificial formula with embedded rhythmic segments).

प॒र॒मे॒ष्ठी त्वा॑ सादयतु दि॒वस्पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीं॒ दिवं॑ यच्छ॒ दिवं॑ दृᳪह॒ दिवं॒ मा हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य । सूर्य॑स्त्वा॒ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

paramēṣṭhī tvā̄ sādāyatu divás-pṛṣṭhé vyácasvatīṃ práthasvatīṃ dívaṃ yaccha dívaṃ dṛṃha dívaṃ mā́ hiṃsīḥ | víśvasmai prāṇā́yāpānā́ya vyānā́yodānā́ya pratiṣṭhā́yai carítrāya | sū́ryas tvā̄’bhí pātu mahyā́ svastyā́ chárdiṣā śántamena táyā devátayā’ṅgirasvád dhruvé sī́datam

لِيُجْلِسْكَ «بَرَمِشْثِي» (الأعلى، بْرَجَابَتِي) على ظهرِ السّماءِ—واسعَ الامتداد، بعيدَ الاتّساع. تَمَسَّكْ بالسّماءِ؛ ثَبِّتِ السّماء؛ لا تُؤْذِ السّماء. لأجلِ العالمِ كلِّه—لِـ«برانا» (نَفَسِ الدُّخول)، و«أبانا» (نَفَسِ الخروج)، و«فيانا» (النَّفَسِ الساري)، و«أودانا» (النَّفَسِ الصاعد)؛ ولأجلِ الثبات (برَتِشْثَا) ولأجلِ السَّيْرِ المنظَّم (تَشَرِتْرَا). لِيَحْفَظْكَ سُورْيَا من كلِّ جانب، لِسَلامتي، بظلٍّ هو أهدأُ ما يكون؛ وبتلك الإلهيّة (دِفَتَا)، يا ذا طابعِ أَنْغِيرَس، اجلسْ ثابتًا على الثابتِ الذي لا يتزعزع.

परमेष्ठी । त्वा । सादयतु । दिवः-पृष्ठे । व्यचस्वतीम् । प्रथस्वतीम् । दिवम् । यच्छ । दिवम् । दृंह । दिवम् । मा । हिंसीः । विश्वस्मै । प्राणाय । अपानाय । व्यानाय । उदानाय । प्रतिष्ठायै । चरित्राय । सूर्यः । त्वा । अभि । पातु । मह्या । स्वस्त्या । छर्दिषा । शन्तमेन । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवे । सीदतम्

परमेष्ठीthe Supreme Lord (Paramesthin)
परमेष्ठी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सादयतुmay (he) seat / cause to sit
सादयतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसादय् (णिजन्तः; √सद्)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
व्यचस्वतीम्abounding in expanse/spread
व्यचस्वतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootव्यचस्-वत् (प्रातिपदिक)
प्रथस्वतीम्abounding in breadth/extension
प्रथस्वतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथस्-वत् (प्रातिपदिक)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
यच्छrestrain / hold
यच्छ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (√यम्)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
दृंहmake firm / strengthen
दृंह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदृंह् (√दृंह्)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
हिंसीःinjure
हिंसीः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहिंस् (√हिंस्)
विश्वस्मैfor the all (for everyone/for the universe)
विश्वस्मै:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
प्राणायfor the in-breath / vital breath
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अपानायfor the out-breath
अपानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
व्यानायfor the pervading breath
व्यानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
उदानायfor the upward breath
उदानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootउदान (प्रातिपदिक)
प्रतिष्ठायैfor stability / foundation
प्रतिष्ठायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चरित्रायfor movement/going; for conduct
चरित्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootचरित्र (प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिtowards; over
अभि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पातुmay (he) protect
पातु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (√पा रक्षणे)
मह्याwith/through the great (earth); by the mighty one
मह्या:
करण
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
स्वस्त्याwith well-being
स्वस्त्या:
करण
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
छर्दिषाwith shelter/covering
छर्दिषा:
करण
TypeNoun
Rootछर्दिस् (प्रातिपदिक)
शन्तमेनwith the most peaceful
शन्तमेन:
करण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशन्तम (प्रातिपदिक; शम्-तम)
तयाby that
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवतयाby that deity
देवतया:
करण
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्in the manner of the Aṅgirases; Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
(क्रियाविशेषण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस्-वत् (प्रातिपदिक)
ध्रुवेin the firm/steady (place)
ध्रुवे:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सीदतम्sit down (you two)
सीदतम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (√सद्)
P
Paramēṣṭhin (Prajāpati)
S
Sūrya
P
Prāṇa
A
Apāna
V
Vyāna
U
Udāna
P
Pratiṣṭhā
C
Charitra