Mantra 5
Rishi: Vājasaneyin transmission (ṛgvedic cosmological diction; specific ṛṣi varies by anukramaṇī)
Devata: Agni / sacrificial essence (drapsa) as offered
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
द्र॒प्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒मं च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्व॑: । स॒मा॒नं योनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्तं द्र॒प्सं जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्रा॑:
Transliteration
drapáś cáskanda pṛthivī́m ánu dyā́m imáṃ ca yónim ánu yáś ca pū́rvaḥ | samānáṃ yónim ánu sañcárantaṃ drapáṃ juhómy ánu saptá hotrā́ḥ ||
Translation
لقد وثبَتِ القَطْرَةُ على امتدادِ الأرض، وعلى امتدادِ تلك السماء، وعلى امتدادِ هذا الرَّحِم (يوني)، وعلى ما كان منذ القِدَم. سائرةً في الرَّحِمِ نفسِه، تلك القَطْرَةَ أُقَرِّبُها قربانًا، على نهجِ الوظائفِ الكهنوتيةِ السبع (هوترا).
Padapatha (Word Analysis)
द्रप्सः । चस्कन्द । पृथिवीम् । अनु । द्याम् । इमम् । च । योनिम् । अनु । यः । च । पूर्वः । समानम् । योनिम् । अनु । सञ्चरन्तम् । द्रप्सम् । जुहोमि । अनु । सप्त । होत्राः ।
Word by Word
द्रप्सःthe drop (of Soma), the dripping one
द्रप्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्कन्दत्falls, leaps down
स्कन्दत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्कन्द्
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
द्याम्the heaven, the sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: द्याम्)
इमम्this
इमम्:
Viśeṣaṇa (of योनिम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
योनिम्womb, source, abode
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अनुfollowing
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
पूर्वःformer, earlier
पूर्वः:
Viśeṣaṇa (of यः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
समानम्the same
समानम्:
Viśeṣaṇa (of योनिम्)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
योनिम्womb, source
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अनुfollowing
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
सञ्चरन्तम्moving about, coursing
सञ्चरन्तम्:
Viśeṣaṇa (of द्रप्सम्)
TypeVerb (Participle)
Rootसम् + चर्
द्रप्सम्the drop (of Soma)
द्रप्सम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
जुहोमिI offer (into fire), I pour as oblation
जुहोमि:
Kriyā
TypeVerb
Rootहु
अनुaccording to, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (of होत्राः)
TypeNumeral
Rootसप्त
होत्राःhotrā-invocations / Hotṛ-functions (seven)
होत्राः:
Karaṇa/Adhikaraṇa (ritual means: ‘by/with the seven hotrā-formulas/priests’)
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (collectively)B
Brahman (as first principle)V
VenaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary