Mantra 10
Rishi: Śukla-Yajurveda tradition
Devata: Agni (as protector; spark-weapon imagery)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence
Samhita Patha (Devanagari)
तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑त॒न्त्यनु॑स्पृश धृष॒ता शोशु॑चानः । तपू॑ᳪष्यग्ने जु॒ह्वा॒ पत॒ङ्गानस॑न्दितो॒ वि सृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः
Transliteration
táva bhramā́sa āśuyā́ patanty ánuspṛś dhṛṣatá śóśucānaḥ | tapū́ṃṣy agne júhvā pataṅgā́n asanditó ví sṛja víṣvag ulkā́ḥ ||
Translation
يا أغني، إنَّ دوّاماتِكَ السريعةَ تنطلقُ طائرةً؛ وبجرأةٍ، متّقدًا، امضِ كاسحًا على امتداد الطريق. وبمِغرفتِكَ الطقسية (جُهو)، أحرِقِ البَتَنْغا (الطائرين)؛ غيرَ مُقيَّدٍ، أطلِقْ شُهُبَ نارِكَ في كلِّ جهة!
Padapatha (Word Analysis)
तव । भ्रमासः । आशुयाः । पतन्ति । अनुस्पृश । धृषता । शोशुचानः । तपूंषि । अग्ने । जुह्वा । पतङ्गान् । असन्दितः । वि । सृज । विष्वक् । उल्काः ।
Word by Word
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भ्रमासःwanderers; moving (flames/sparks)
भ्रमासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभ्रम (प्रातिपदिक)
आशुयाःswift
आशुयाः:
कर्तृ (विशेषणम् of पतन्त्यः)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
पतन्तिthey fly / fall
पतन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपत्
अनुस्पृशtouch/follow-touch (you)
अनुस्पृश:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + स्पृश्
धृषताboldly, fiercely
धृषता:
करण (रीत्या/साधनभावः)
TypeAdverbial (Instrumental of manner)
Rootधृष् (धृष्णु/धृष्ट भावः) अथवा धृषत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
शोशुचानःblazing, shining intensely
शोशुचानः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootशुच् (intensive/reduplicated: शो-शुच्)
तपूँषिheats; ardours
तपूँषि:
कर्म
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
जुह्वाwith the ladle
जुह्वा:
करण
TypeNoun
Rootजुहू (प्रातिपदिक)
पतङ्गान्flying ones; sparks (lit. ‘birds’)
पतङ्गान्:
कर्म
TypeNoun
Rootपतङ्ग (प्रातिपदिक)
असन्दितःunbound, unrestrained
असन्दितः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootसन्दि/सन्द् (प्रातिपदिक/कृदन्त) with privative अ-
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
सृजrelease, send forth
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
विष्वक्in all directions
विष्वक्:
अधिकारण (व्याप्त्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootविष्वक् (अव्यय)
उल्काःfirebrands; sparks
उल्काः:
कर्म
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes