Mantra 71
Rishi: Vājasaneyin agrarian corpus; ṛṣi attribution uncertain without anukramaṇī collation.
Devata: Lāṅgala/cleaving power (with vocative Saru as addressed numen).
Chandas: Jagatī-like/prose-mixed cadence; metrical classification is uncertain from the supplied segmentation and should be verified against pada-count in a critical edition.
Samhita Patha (Devanagari)
लाङ्ग॑लं॒ पवी॑रवत्सु॒शेव॑ᳪ सोम॒पित्स॑रु । तदुद्व॑पति॒ गामविं॑ प्रफ॒र्व्यं॒ च॒ पीव॑रीं प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑णम्
Transliteration
lā́ṅgalaṃ pavī́ravat suśévaṃ sómapit saru | tád udvápati gā́m avíṃ praphárvyaṃ ca pī́varīṃ prasthā́vad rathavā́haṇam
Translation
المحراثُ ذو الحافةِ المعدنية، الألطفُ والأبرُّ، شاربُ السُّوما—يا سارو!—هو الذي يقلبُ التربةَ، فيُخرجُ البقرةَ والشاةَ، والثروةَ النامية، والقوّةَ التي تجرُّ العربة.
Padapatha (Word Analysis)
लाङ्गलम् । पवीरवत् । सु-शेवम् । सोम-पित् । सरु । तत् । उत्-वपति । गाम् । अविम् । प्र-फर्व्यम् । च । पीवरीम् । प्रस्थावत् । रथ-वाहणम्
Word by Word
लाङ्गलम्plough
लाङ्गलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलाङ्गल (प्रातिपदिक)
पवीरवत्having a metal rim/band (iron-bound)
पवीरवत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपवीरवत् (प्रातिपदिक; पवीर + वत्)
सुशेवम्very auspicious/beneficial
सुशेवम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव)
सोमपित्सरुO Soma-drinker (epithet, addressed)
सोमपित्सरु:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootसोमपित्सरु (प्रातिपदिक; सोम + पित्सरु)
तत्that (implement)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उद्वपतिcasts up / throws up / scatters
उद्वपति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + √वप् (वपन/वपन॑; ‘to strew/sow, to cast’)
गाम्a cow; cattle
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अविम्a ewe; sheep
अविम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
प्रफर्व्यम्well-splitting / well-cleaving (of the soil)
प्रफर्व्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-फर्व्य (प्रातिपदिक; प्र + फर्व्य)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
पीवरीम्fat, well-nourished
पीवरीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपीवरी (प्रातिपदिक)
प्रस्थावत्having a platform/board (well-equipped)
प्रस्थावत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रस्थावत् (प्रातिपदिक; प्रस्थ + वत्)
रथवाहणम्(as) a chariot-drawer/vehicle; fit for drawing like a chariot
रथवाहणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootरथ-वाहन (प्रातिपदिक; रथ + वाहन)
Entities Mentioned
L
Lāṅgala (Plough / cleaving power)S
Saru (addressed numen)S
Soma (as ‘Soma-drinking’ epithet)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes