Mantra 59
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni
Chandas: Yajus-formula (non-ṛc; cadence approximates Anuṣṭubh segments)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॒ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ२ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हाऽस॑दः
Transliteration
ágne tváṃ purīṣyó rayímān puṣṭímāṃ2 ási | śivā́ḥ kṛtvā́ díśaḥ sárvāḥ sváṃ yónim ihā́sadah
Translation
يا أغني، إنك من الـpurīṣa، ذو غنى (rayimān) وذو نماء وازدهار (puṣṭimān). وبعد أن تجعل جميع الجهات (diś) مباركة، فاجلسْ هنا في موضعك الخاص، في yoni (مقرّك الأصيل).
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । त्वम् । पुरीष्यः । रयिमान् । पुष्टिमान् । असि । शिवाः । कृत्वा । दिशः । सर्वाः । स्वम् । योनिम् । इह । आसदः ।
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरीष्यःabounding in nourishment/refreshment (lit. having ‘पुरीष’)
पुरीष्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरीष्य- (विशेषण-प्रातिपदिक; पुरीष + य)
रयिमान्possessing wealth
रयिमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरयिमन्त्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
पुष्टिमान्possessing nourishment/prosperity
पुष्टिमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुष्टिमन्त्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
असिare
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शिवाःauspicious (ones)
शिवाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootशिव- (विशेषण-प्रातिपदिक)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerbal (absolutive)
Rootकृ (धातु)
दिशःthe directions
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश्- (स्त्री; प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व- (विशेषण-प्रातिपदिक)
स्वम्one’s own
स्वम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्व- (विशेषण/सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिम्womb; source; abode
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि- (स्त्री; प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
आसदःsit down; take your seat; approach and be seated
आसदः:
(आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√सद् (धातु; उपसर्ग: आ)
Entities Mentioned
A
AgniD
Dik (Directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes